Test MEC.05 — zestaw 18

Dlaczego tak

Zgodnie z ustawą o normalizacji stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne; obowiązek pojawia się wtedy, gdy przepis prawa się do niej odwołuje lub gdy strony umówią się na nią w umowie czy dokumentacji. Wariant o powszechnym obowiązku kusi, bo dawniej normy w Polsce były obligatoryjne, ale ta zasada przestała obowiązywać. Regulamin pracy nie nadaje normom mocy wiążącej.

Dlaczego tak

Prefiks PN-ISO oznacza normę międzynarodową ISO wprowadzoną bezpośrednio do zbioru Polskich Norm, bez wcześniejszego przyjęcia jej jako normy europejskiej. Wariant „najpierw EN, potem PN” kusi, ale taka droga daje oznaczenie PN-EN ISO. Oznaczenie PN-EN wskazuje normę europejską, a normy zakładowe nie mają prefiksu PN.

Dlaczego tak

Komisja Europejska publikuje w Dzienniku Urzędowym UE wykazy norm zharmonizowanych z dyrektywami; informacje te udostępnia także PKN w swojej wyszukiwarce norm. Kodeks pracy kusi, bo zawiera przepisy bezpieczeństwa, ale nie wymienia norm zharmonizowanych. Instrukcja stanowiskowa jest dokumentem wewnątrzzakładowym i nie rozstrzyga o statusie normy.

Dlaczego tak

Każdy blok programu NC składa się ze słów, czyli adresu literowego i wartości liczbowej; adres F określa posuw, tu 0,2 mm/obr. Słowo G01 kusi, bo wiąże się z ruchem roboczym z posuwem, ale jest funkcją przygotowawczą wybierającą interpolację liniową, a nie wartością posuwu. N40 to numer bloku, a X i Z to współrzędne punktu docelowego.

Dlaczego tak

W formacie M98 P z liczbą powtórzeń ostatnie cztery cyfry (0012) to numer podprogramu, a cyfry przed nimi (3) to liczba wywołań, więc podprogram wykona się trzykrotnie. Odpowiedź 30 razy kusi, bo pierwsze dwie cyfry tworzą liczbę 30, ale zero należy już do numeru podprogramu. Pominięcie liczby powtórzeń oznaczałoby jedno wykonanie.

Dlaczego tak

Feed Hold wstrzymuje ruchy posuwowe osi, ale sterownik zachowuje stan programu, więc po naciśnięciu START obróbka jest kontynuowana od miejsca zatrzymania. Wyłączenie zasilania kusi, ale to działanie wyłącznika awaryjnego, po którym trzeba ponownie przygotować obrabiarkę do pracy. Zatrzymania wrzeciona i skasowania programu dokonuje się przyciskiem RESET.

Dlaczego tak

Przyrząd specjalny ustala odlew na jego powierzchniach bazowych i dociska go zaciskami w zaplanowanych miejscach, co zapewnia powtarzalne położenie i krótki czas mocowania w dużej serii. Imadło maszynowe kusi uniwersalnością, ale nieregularny odlew nie ma równoległych powierzchni do pewnego zaciśnięcia. Płyta magnetyczna nie utrzyma nierównego odlewu ani detali z metali nieferromagnetycznych.

Dlaczego tak

Uchwyt tulejkowy mocuje pręt na całym obwodzie z dużą współosiowością, pozwala przesuwać materiał przez wrzeciono i szybko go zaciskać, co jest niezbędne przy pracy z podajnikiem prętów. Uchwyt czteroszczękowy kusi, bo mocno trzyma przedmiot, ale każdą szczękę ustawia się osobno, więc nie nadaje się do automatycznego podawania. Zabierak czołowy wymaga podparcia kłem.

Dlaczego tak

Szczęka stała jest powierzchnią ustalającą, więc wiór między nią a przedmiotem przechyla lub przesuwa detal względem układu współrzędnych obrabiarki, co daje odchyłki położenia i prostopadłości. Wariant z tłumieniem drgań kusi, bo wiór wydaje się podkładką, ale w rzeczywistości zmniejsza stabilność mocowania. Imadło hydrauliczne nie wykrywa zanieczyszczeń na powierzchniach ustalających.

Dlaczego tak

Rejestr przesunięcia punktu zerowego zawiera współrzędne zera przedmiotu w układzie maszyny, więc wpisuje się zmierzone wartości maszynowe wraz ze znakiem. Wpisanie zer kusi, bo zero przedmiotu ma w programie współrzędne 0, ale wtedy zero przedmiotu pokryłoby się z zerem maszyny. Zmiana znaku przesunęłaby układ współrzędnych poza przestrzeń roboczą.

Dlaczego tak

Chwyt HSK ma krótki, wydrążony stożek o zbieżności 1:10, a zaciskany od środka przylega jednocześnie stożkiem i powierzchnią czołową, co daje dużą sztywność i dokładność przy wysokich prędkościach. Stożek Morse'a kusi, bo także jest samohamowny, ale stosuje się go głównie w wiertarkach i konikach tokarek. Chwyt walcowy z płaszczyzną to system Weldon.

Dlaczego tak

Frezy i głowice nasadzane osadza się na trzpieniu, który ustala je na czopie, a moment przenoszą zabieraki wchodzące w rowek poprzeczny; całość dociska śruba centralna. Oprawka zaciskowa ER kusi, bo jest najbardziej uniwersalnym uchwytem frezarskim, ale mocuje wyłącznie narzędzia z chwytem walcowym. Podobnie oprawki termokurczliwe i Weldon wymagają chwytu walcowego.

Dlaczego tak

Zmieniacz narzędzi przekazuje oprawkę do wrzeciona w ustalonej orientacji, więc rowki zabierakowe muszą odpowiadać położeniu wpustów, a ściągacz musi być dokręcony, by mechanizm wrzeciona mógł go uchwycić. Wariant o samoczynnym obróceniu przez magazyn kusi, ale magazyn nie obraca oprawek wokół ich osi. Smar na stożku powodowałby bicie i przywieranie zanieczyszczeń.

Dlaczego tak

Kompensacja promienia naroża wymaga informacji, z której strony ostrza teoretycznego leży środek promienia; zależy to od typu noża, np. zewnętrzny lewy czy wytaczak. Numer pozycji w głowicy kusi, bo również jest liczbą przypisaną do noża, ale wywołuje się go adresem T w programie. Kierunek obrotów określa się funkcjami M03 i M04.

Dlaczego tak

Przy programowaniu średnicowym współrzędne osi X podaje się jako średnice, więc do funkcji pomiaru korekcji wpisuje się zmierzoną średnicę, a sterownik sam obliczy wartość korektora. Wpisanie X21.18 kusi, bo jest to promień obrabianej powierzchni, ale przy programowaniu średnicowym spowodowałoby to błąd o połowę średnicy. Oś Z dotyczy długości, a nie średnicy.

Dlaczego tak

Zarządzanie narzędziami z narzędziami siostrzanymi pozwala zdefiniować grupę jednakowych narzędzi; po zużyciu jednego sterownik automatycznie wybiera następne, co umożliwia bezobsługową pracę serii. Powiększenie korektora zużycia kusi, bo zużycie zmienia wymiar, ale funkcja trwałości nie oblicza korekcji, a jedynie oznacza narzędzie jako zużyte. Sterownik nie zmienia też samoczynnie parametrów skrawania.

Dlaczego tak

Sterowniki wymagają określonego formatu pliku: znaku początku i końca programu, właściwego nagłówka z numerem lub nazwą programu oraz zgodnego kodowania; błąd w tych elementach uniemożliwia wczytanie. Zbyt duża prędkość obrotowa kusi, bo jest błędem w treści programu, ale sterownik wykryje go dopiero podczas wykonania, a nie przy otwieraniu pliku. Korektory i ciśnienie powietrza nie wpływają na wczytanie programu.

Dlaczego tak

W trybie DNC komputer przesyła program do sterownika na bieżąco, porcjami, a sterownik wykonuje bloki zaraz po ich otrzymaniu, więc długość programu nie jest ograniczona pamięcią. Zapis jako podprogram kusi, ale podprogram również musi być w pamięci sterownika, więc nie rozwiązuje problemu jej pojemności. Usuwanie bloków zniekształciłoby tor narzędzia.

Dlaczego tak

Do obróbki wybiera się program odpowiadający aktualnej wersji dokumentacji wskazanej w zleceniu, a zgodność potwierdza się z kartą ustawczą. Wybór starszego programu kusi, bo był sprawdzony w produkcji, ale może dotyczyć poprzedniej wersji rysunku i dać detal niezgodny z wymaganiami. Wykonywanie próbnych sztuk z obu programów marnuje materiał i czas.

Dlaczego tak

M01 to zatrzymanie warunkowe, które działa tylko przy włączonym na pulpicie przełączniku Optional Stop; pozwala to np. skontrolować detal po wybranym zabiegu bez edycji programu. Pomijanie bloków kusi, bo również jest przełącznikiem zmieniającym sposób realizacji programu, ale dotyczy bloków oznaczonych ukośnikiem. W trybie blok po bloku program zatrzymuje się po każdym bloku, niezależnie od M01.

Dlaczego tak

Alarm poziomu oleju smarującego ostrzega, że prowadnice i śruby kulowe mogą wkrótce pracować bez smarowania, dlatego zbiornik uzupełnia się olejem o gatunku podanym w instrukcji i dopiero wtedy kasuje alarm. Odłożenie reakcji do końca zmiany kusi, by nie przerywać serii, ale grozi zatarciem i trwałym uszkodzeniem prowadnic. Emulsja nie ma właściwości oleju do prowadnic.

Dlaczego tak

W systemie oznaczeń płytek według ISO 1832 pierwsza litera opisuje kształt: C oznacza romb o kącie naroża 80°, a np. W trigon, a T trójkąt. Kąt przyłożenia 7° kusi, bo również oznacza się go literą C, ale na drugiej pozycji; w płytce CNMG drugie miejsce zajmuje N, czyli kąt 0°. Klasę tolerancji podaje trzecia litera (M), a typ łamacza i otworu czwarta (G).

Dlaczego tak

Płytka musi przylegać całą powierzchnią do podkładki i ścianek gniazda; wiór pod nią powoduje, że ostrze zmienia położenie, a płytka podparta punktowo pęka pod obciążeniem. Dlatego czyszczenie gniazda jest stałym krokiem wymiany ostrza, wykonywanym przed założeniem nowej płytki. Wariant z szybszym zużyciem śruby kusi, bo dotyczy elementów mocowania, ale pomija główny skutek, czyli błąd wymiaru i uszkodzenie płytki.

Dlaczego tak

Wymiar górny graniczny otworu wynosi 20,021 mm, więc otwór 20,025 mm jest za duży o 0,004 mm, a materiału nie da się dodać przez skrawanie — to brak nienaprawialny. Rozwiercanie kusi jako naprawa, ale zwiększyłoby średnicę jeszcze bardziej; naprawić można tylko otwór za mały. Każde przekroczenie granicy tolerancji, nawet o kilka mikrometrów, oznacza niezgodność.

Dlaczego tak

Profilometr stykowy przesuwa ostrze odwzorowujące nierówności po powierzchni i oblicza parametr Ra, dając wartość liczbową, którą można zapisać w protokole. Wzorce chropowatości kuszą, bo są szybkie i tanie, ale porównanie wzrokowe lub dotykowe pozwala tylko ocenić chropowatość w przybliżeniu, bez wyniku pomiaru. Mikrometr i czujnik mierzą wymiary i odchyłki kształtu, a nie chropowatość.

Dlaczego tak

Ślady drgań wynikające z parametrów skrawania usuwa się, zmieniając w programie słowo S w odpowiednim bloku, a zmianę zapisuje się i zatwierdza zgodnie z procedurą obowiązującą w zakładzie. Zmiana korektora kusi, bo korektory zmienia się najczęściej, ale wpływa ona na wymiary, które tu są prawidłowe, a nie na drgania. Przesunięcie punktu zerowego zmieniłoby położenie obróbki.

Dlaczego tak

Średnica jest za mała o 40,00 − 39,94 = 0,06 mm, więc ostrze trzeba odsunąć od osi, wprowadzając dodatnią zmianę korektora; przy programowaniu średnicowym wpisuje się różnicę średnic. Wartość +0,03 mm kusi, bo jest to korekta na promieniu, właściwa przy programowaniu promieniowym. Znak ujemny jeszcze bardziej zmniejszyłby średnicę.

Dlaczego tak

Koncentraty chłodziw zawierają inhibitory korozji, ale skutecznie chronią one tylko przy zalecanym stężeniu i odpowiednim pH, dlatego stężenie emulsji kontroluje się regularnie. Wariant o całkowitym odcięciu wody kusi, ale emulsja w większości składa się z wody, więc jej ochrona ma charakter chemiczny, a nie barierowy. Chłodziwa nie zawierają kwasów ani nie tworzą powłok metalicznych.

Dlaczego tak

Długi transport w wilgotnym, zasolonym powietrzu wymaga trwałego zabezpieczenia czasowego: preparatu woskowego lub olejowo-woskowego na powierzchniach niemalowanych oraz opakowania z inhibitorem lotnym. Owinięcie folią kusi, bo osłania maszynę, ale bez środka konserwującego pod folią skrapla się wilgoć i powstaje korozja. Farba na prowadnicach zniszczyłaby powierzchnie robocze.

Dlaczego tak

Po myciu na powierzchni stali pozostaje wilgoć, która szybko wywołuje rdzawe naloty, dlatego stół się osusza, a następnie pokrywa cienką warstwą oleju konserwującego, łatwą do usunięcia przed pracą. Pozostawienie stołu wilgotnego kusi, bo niektóre środki myjące zawierają inhibitory, ale ich ochrona jest krótkotrwała. Farba zniszczyłaby powierzchnię bazową stołu.

Dlaczego tak

Poziom oleju smarowania i ciśnienie powietrza sprawdza się przed każdą zmianą, czyszczenie filtrów i sit zbiornika chłodziwa wykonuje się okresowo, np. co tydzień, a sprawdzenie geometrii i luzów osi należy do przeglądów rocznych wykonywanych przez serwis. Wariant z cotygodniową kontrolą geometrii kusi, bo poprawnie zaczyna od oleju, ale pomiar geometrii jest pracochłonny i wymaga specjalistycznych przyrządów.

Dlaczego tak

Podstawowymi parametrami emulsji są stężenie, mierzone refraktometrem jako odczyt w skali Brix przeliczany przez współczynnik koncentratu, oraz pH, sprawdzane paskami wskaźnikowymi. Termometr z lejkiem kusi, bo dotyczy cieczy w obrabiarce, ale służy do obsługi układu hydraulicznego, a nie chłodzenia. Twardościomierz i miernik izolacji nie mają związku z kontrolą chłodziwa.

Dlaczego tak

Objętość koncentratu to 5% z 50 l, czyli 2,5 l, a resztę stanowi 47,5 l wody; emulsję przygotowuje się, wlewając koncentrat do wody przy mieszaniu, co zapobiega powstaniu niestabilnej emulsji typu woda w oleju. Wariant z poprawnymi ilościami, ale odwrotną kolejnością, kusi, bo liczby się zgadzają, jednak zasada „koncentrat do wody” jest tu kluczowa. Wartość 5 l dałaby stężenie 10%.

Dlaczego tak

Zapis w karcie obsługi jest dowodem wykonania czynności i źródłem informacji dla służb utrzymania ruchu, a przy reklamacji gwarancyjnej producent często żąda udokumentowanej obsługi. Odpowiedź, że liczy się tylko wykonanie, kusi, ale bez dokumentacji nie da się tego wykonania wykazać ani przeanalizować historii maszyny. Sterownik rejestruje alarmy, ale nie czynności obsługowe operatora.

Dlaczego tak

Wyrażenie „safety goggles” oznacza okulary ochronne (gogle), które chronią oczy przed wiórami i rozpryskami chłodziwa. Rękawice kuszą, bo słowo „safety” występuje też w nazwach innych środków ochrony, ale rękawice to „gloves”. Nauszniki to „ear defenders” lub „ear muffs”, a obuwie ochronne to „safety shoes” lub „safety boots”.

Dlaczego tak

Tekst wskazuje przyczynę większości awarii, czyli przedostawanie się chłodziwa do łożysk, i zaleca dwa działania zapobiegawcze: kontrolę uszczelnień i niekierowanie silnego strumienia chłodziwa na końcówkę wrzeciona. Wariant o wysokim ciśnieniu chłodziwa kusi, bo w tekście pada „high-pressure coolant”, ale w zdaniu zakazu „never direct”. O wymianie uszczelnień ani o obrotach tekst nie mówi.

Dlaczego tak

Wyrażenie „whichever comes first” oznacza „w zależności od tego, co nastąpi wcześniej”; przy 3000 godzinach rocznie limit 2000 godzin zostanie osiągnięty po około ośmiu miesiącach. Wariant „nie częściej niż raz w roku” kusi, bo zawiera oba warunki, ale odwraca ich znaczenie, jak przy „whichever comes last”. Wymiana raz w roku przekroczyłaby dopuszczalny czas pracy oleju.

Dlaczego tak

„However” (jednak) łączy zdania o przeciwstawnej treści: po regule, że wrzeciono nie ruszy przy otwartych drzwiach, wprowadza wyjątek dla trybu ustawiania. Skutek kusi, bo drugie zdanie następuje po pierwszym, ale skutek wprowadzają wyrażenia „therefore” lub „as a result”. Przyczynę sygnalizuje „because”, a przykład „for example”.

Dlaczego tak

Najpierw zdejmuje się zużytą płytkę (C), potem czyści gniazdo (B), zakłada nową płytkę (D) i dokręca śrubę (A). Kolejność B, C, D, A kusi, bo czyszczenie wydaje się czynnością przygotowawczą, ale gniazdo zakryte starą płytką można dokładnie oczyścić dopiero po jej zdjęciu. Dokręcenie śruby przed założeniem płytki nie ma sensu.

Dlaczego tak

„Above the upper limit” oznacza „powyżej górnej granicy”, czyli wymiar za duży, przekraczający tolerancję. Zdanie „below the lower limit” kusi, bo również opisuje wymiar poza tolerancją, ale za mały. „Within the tolerance” oznacza wymiar zgodny z wymaganiami, a „equal to the nominal size” — równy wymiarowi nominalnemu.