Test MEC.08 — zestaw 29

Dlaczego tak

Stal chromowo-wanadowa po ulepszaniu cieplnym (hartowaniu i wysokim odpuszczaniu) łączy dużą wytrzymałość z ciągliwością, dlatego na kluczach często widnieje oznaczenie „Cr-V”. Stal szybkotnąca kusi, bo jest bardzo twarda, ale twardość narzędzia skrawającego oznacza kruchość — klucz mógłby pęknąć pod obciążeniem. Stal S235 bez obróbki jest za miękka, a klucz z niej by się rozginał.

Dlaczego tak

Stal odporna na korozję chromowo-niklowa 1.4301 (X5CrNi18-10) nie rdzewieje przy częstym myciu, jest łatwa do utrzymania w czystości i powszechnie stosowana w maszynach spożywczych. Blacha ocynkowana kusi, bo też jest chroniona przed korozją, ale cienka powłoka cynku szybko się zużywa przy myciu detergentami, a cynk nie powinien kontaktować się z żywnością. Farba łuszczy się i odpada, a mosiądz ciemnieje i nie jest zalecany do kontaktu z żywnością.

Dlaczego tak

W dokumentacji jakości poprawka musi być jawna: błędny zapis przekreśla się jedną linią tak, aby pozostał czytelny, obok wpisuje poprawną wartość, a korektę opatruje parafą i datą — wtedy wiadomo, kto i kiedy ją wprowadził. Przepisanie karty na czysto kusi, bo daje schludny dokument, ale niszczy oryginalny zapis i podważa wiarygodność całej karty. Korektor i poprawianie cyfr ukrywają zmianę.

Dlaczego tak

Strona przechodnia sprawdzianu szczękowego ma rozstaw równy górnemu wymiarowi granicznemu, a nieprzechodnia — dolnemu; dobra płytka mieści się w stronie przechodniej, ale nie wchodzi w nieprzechodnią. Wariant „obie strony przechodzą” kusi, bo brak oporu wygląda na dobry wynik, ale oznacza płytkę za cienką, czyli brak. Gdy żadna strona nie przechodzi, płytka jest za gruba i nadaje się do poprawki.

Dlaczego tak

Płaskość powierzchni skrobanej ocenia się metodą „na tusz”: liniał powierzchniowy lub płytę pokrywa się cienką warstwą tuszu, przesuwa po prowadnicy i liczy wybarwione punkty styku w kwadracie 25 × 25 mm — im jest ich więcej, tym lepsze przyleganie. Liniał krawędziowy kusi, bo też sprawdza płaskość, ale metodą szczeliny świetlnej, która nie pokazuje rozkładu punktów nośnych. Kątownik sprawdza kąty, a wzorce chropowatości — mikronierówności, nie przyleganie.

Dlaczego tak

Liczbę dni oblicza się, dzieląc interwał podany w instrukcji przez dzienny czas pracy: 50 h : 5 h/dzień = 10 dni roboczych. Wynik 50 dni powstaje po potraktowaniu godzin pracy jak dni, co prowadziłoby do pięciokrotnie rzadszego smarowania i zatarcia łożysk. Wynik 5 dni to pomylenie dziennego czasu pracy z liczbą dni, a 25 dni nie wynika z danych.

Dlaczego tak

Obciąganie przywraca ściernicy prawidłowy kształt i odsłania nowe, ostre ziarna; wykonuje się je obciągaczem diamentowym lub krążkowym opartym o podtrzymkę, a ze względu na pył i odpryski konieczne są okulary ochronne. Pilnik zdzierak kusi jako narzędzie do wyrównywania powierzchni, ale ziarna ściernicy są twardsze od niego, więc pilnik się zniszczy, a może też zostać wciągnięty. Przecinak może rozbić ściernicę, a papier ścierny jej nie obciągnie.

Dlaczego tak

Zamknięcie zlecenia z opisem wykonanych czynności, zużytych materiałów (np. rodzaju i ilości smaru) i czasu pracy tworzy historię maszyny i pozwala systemowi zaplanować kolejną obsługę. Zamknięcie bez opisu kusi, bo zlecenie było z góry zaplanowane, ale nie wiadomo wtedy, czy wykonano wszystko i czym smarowano. Otwarte zlecenie fałszuje stan przeglądów, a prywatny notes nie jest dokumentacją zakładu.

Dlaczego tak

Stal szybkotnąca z kobaltem (np. HSS-E, HSS-Co) zachowuje twardość w wyższej temperaturze niż zwykła HSS, dlatego dobrze znosi skrawanie stali nierdzewnej, która się umacnia i słabo odprowadza ciepło. Zwykła stal szybkotnąca kusi, bo jest typowym materiałem wierteł, ale przy stali nierdzewnej szybko się przegrzewa, a tępe ostrze dodatkowo umacnia materiał. Stal narzędziowa węglowa traci twardość już w ok. 200 °C.

Dlaczego tak

Kontrola wejściowa materiału zapobiega obróbce prętów z niewłaściwego gatunku stali lub o złych wymiarach — błąd wykryty po toczeniu oznacza stratę pracy, narzędzi i czasu maszyny. Potwierdzenie wymiarów przed wysyłką kusi, bo też jest kontrolą, ale to cel kontroli końcowej. Chropowatość ocenia się po obróbce, a stan obrabiarki należy do jej obsługi, nie do kontroli materiału.

Dlaczego tak

Trzpienie kontrolne dokładnie wypełniają otwory i wyprowadzają ich osie na zewnątrz korpusu; jeśli rozstaw trzpieni zmierzony po obu stronach (np. mikrometrem lub suwmiarką) jest jednakowy, osie są równoległe, a różnica wskazuje odchyłkę. Porównanie średnic kusi, bo też wymaga dokładnego pomiaru otworów, ale mówi tylko o ich wymiarze, a nie o położeniu osi. Głębokość otworów i kąt czoła nie dają informacji o równoległości osi.

Dlaczego tak

Suma pomiarów wynosi 125,050 mm, a po podzieleniu przez 5 otrzymuje się średnią 25,010 mm. Wartość 0,008 mm kusi, bo też wpisuje się ją do raportów, ale to rozstęp (25,014 − 25,006), czyli różnica między największym a najmniejszym wynikiem. 25,014 mm to wynik największy, a 25,012 mm — pierwszy z pomiarów, a nie średnia.

Dlaczego tak

Kontrowanie przeciwnakrętką polega na dociśnięciu dwóch nakrętek do siebie, przez co zwoje obu nakrętek opierają się o przeciwne boki gwintu śruby, a tarcie w gwincie przeciwdziała samoodkręceniu. Wariant kształtowy kusi, bo druga nakrętka wydaje się „blokować” pierwszą, ale nie ma tu elementu wchodzącego w rowek czy otwór, jak przy zawleczce. Podkładka sprężysta i klej to inne, osobne sposoby zabezpieczania.

Dlaczego tak

Płomień normalny, w którym stosunek tlenu do acetylenu wynosi ok. 1,1–1,2, nie utlenia ani nie nawęgla jeziorka spawalniczego, dlatego stosuje się go do spawania stali niskowęglowej. Płomień utleniający kusi, bo jest gorętszy, ale wypala węgiel i utlenia stal, dając porowatą, kruchą spoinę — stosuje się go np. do mosiądzu. Płomień nawęglający służy m.in. do napawania i spawania żeliwa, a sam acetylen kopci i nie daje odpowiedniej temperatury.

Dlaczego tak

Pęknięcia zimne, wywołane wodorem w spoinie, naprężeniami i zahartowaną strukturą, mogą pojawić się kilka, a nawet kilkadziesiąt godzin po spawaniu, dlatego kontrola wykonana zbyt wcześnie mogłaby ich nie wykryć. Wariant ze stygnięciem kusi, bo spoina rzeczywiście musi ostygnąć, ale do tego wystarczy dużo krótszy czas. Spoina nie „utwardza się” jak klej, a celem kontroli nie jest ukrywanie niezgodności.

Dlaczego tak

Badanie radiograficzne prześwietla spoinę promieniowaniem rentgenowskim lub gamma; wewnętrzne pęcherze i brak przetopu widać na radiogramie jako ciemniejsze obszary, a obraz stanowi trwały zapis badania. Badanie magnetyczno-proszkowe kusi, bo wykrywa nieciągłości także tuż pod powierzchnią, ale nie sięga w głąb grubej spoiny ani nie daje obrazu całego przekroju. Badania penetracyjne i wizualne wykrywają wyłącznie niezgodności otwarte na powierzchnię.

Dlaczego tak

Z warunku 0,1 · 8 mm = 0,8 mm, ale wymaganie ogranicza wartość do 0,5 mm, więc obowiązuje mniejsza z nich — 0,5 mm; zmierzone 0,6 mm ją przekracza. Wariant 0,8 mm kusi, bo jest poprawnie obliczony ze wzoru, ale pomija górne ograniczenie „nie więcej niż 0,5 mm”. Wynik 0,08 mm powstaje po przesunięciu przecinka, a 0,6 mm to po prostu wartość zmierzona.

Dlaczego tak

Norma PN-EN ISO 6520-1 klasyfikuje niezgodności spawalnicze numerami, w których pierwsza cyfra oznacza grupę: 1 — pęknięcia, 2 — pustki (np. pęcherze gazowe, 2011), 4 — przyklejenia i braki przetopu, 5 — niezgodności kształtu, np. podtopienia. Numer 100 oznacza więc pęknięcie. Pęcherz gazowy kusi, bo jest najczęściej opisywaną niezgodnością, ale ma numer z grupy 2.

Dlaczego tak

Masa części podana w dokumentacji decyduje o sposobie jej przemieszczania: 85 kg znacznie przekracza masę, jaką może ręcznie podnosić jeden pracownik, więc trzeba przygotować urządzenie dźwignicowe i zawiesia o odpowiednim udźwigu. Podważanie łomami kusi jako sposób na oddzielenie przylegających powierzchni, ale nie służy do podnoszenia ciężkiej części i grozi jej zsunięciem. Ręczne podnoszenie przez jedną osobę narusza przepisy o ręcznych pracach transportowych.

Dlaczego tak

Wał nagrzewa się podczas pracy i wydłuża; gdyby oba łożyska były ustalone, wydłużenie wywołałoby dodatkowe siły osiowe i przegrzanie łożysk. Dlatego jedno łożysko ustala wał osiowo, a drugie może się przesuwać i kompensuje zmiany długości. Przenoszenie siły osiowej kusi, bo to ważna funkcja łożyskowania, ale realizuje ją łożysko ustalające, a nie swobodne.

Dlaczego tak

Olej spuszcza się, póki przekładnia jest zamknięta — korkiem spustowym do naczynia — bo po zdjęciu pokrywy, zwłaszcza w przekładni z dzielonym korpusem, wylałby się na zewnątrz i zabrudził stanowisko. Odłączenie zasilania kusi jako punkt do przestawienia, ale w planie jest prawidłowo na pierwszym miejscu. Wałów nie da się wyjąć z zamkniętego korpusu.

Dlaczego tak

O odrzuceniu liny decydują przede wszystkim widoczne pęknięte druty — ich dopuszczalną liczbę na określonej długości odcinka podają normy i instrukcja urządzenia — a także m.in. zgniecenia, koszyczkowanie, zmniejszenie średnicy i korozja. Pociemniały smar kusi jako objaw zużycia, ale świadczy tylko o potrzebie konserwacji, a nie o utracie nośności. Brak zapisu w dokumentacji trzeba uzupełnić, lecz nie jest on kryterium stanu technicznego liny.

Dlaczego tak

Pęknięcia zmęczeniowe rozwijają się zwykle w miejscach koncentracji naprężeń (odsadzenia, rowki wpustowe) i na początku są tak drobne, że oględziny ich nie wykrywają; badanie magnetyczno-proszkowe uwidacznia je, a wał z pęknięciem kwalifikuje się do wymiany niezależnie od wymiarów. Pomiar zużycia kusi, bo też jest częścią weryfikacji, ale wykonuje się go mikrometrem, a nie badaniem magnetycznym. Twardość mierzy twardościomierz.

Dlaczego tak

Przekładki z miękkiej tektury (lub innego elastycznego materiału) zakłada się między boczne powierzchnie ściernicy a kołnierze, aby nacisk rozkładał się równomiernie i nie powstawały lokalne naprężenia mogące rozsadzić ściernicę. Umieszczenie przekładki w otworze kusi, bo otwór bywa za duży, ale do dopasowania do wrzeciona służy sztywna tuleja redukcyjna, a tektura mogłaby spowodować bicie. Między ściernicą a osłoną musi być wolna przestrzeń.

Dlaczego tak

Zgniecione zwoje gwintu zewnętrznego poprawia się narzynką o tym samym wymiarze, nakręcaną od strony nieuszkodzonej, albo pilnikiem do gwintów o skoku 2 mm (skok zwykły dla M16), który przywraca zarys zwojów. Gwintownik kusi, bo też służy do gwintowania, ale nacina gwinty wewnętrzne w otworach. Pilnik zdzierak i ściernica usuną zwoje zamiast je odtworzyć.

Dlaczego tak

Przenośna wytaczarka mocowana na naprawianym korpusie pozwala obrobić otwór na miejscu z zachowaniem jego osi, okrągłości i wymaganej średnicy pod wcisk tulei. Wiertarka ręczna kusi jako najprostsze narzędzie, ale wiertło prowadzone ręką „ucieka” i nie zapewnia dokładności ani prostoliniowości otworu. Pilnik okrągły daje otwór owalny, a rozwiertak bez prowadzenia powieli wyrobiony kształt.

Dlaczego tak

Pary rozpuszczalnika są łatwopalne i szkodliwe, dlatego stosuje się myjkę z pokrywą, która zamyka się samoczynnie w razie pożaru, zapewnia wentylację lub odciąg i ustawia gaśnicę w zasięgu ręki, a źródła zapłonu usuwa ze stanowiska. Otwarte wiadro kusi prostotą, ale paruje z dużej powierzchni i łatwo je przewrócić. Iskry ze szlifierki i rozgrzany grzejnik mogą zapalić pary rozpuszczalnika.

Dlaczego tak

W uchwycie czteroszczękowym każdą szczękę przestawia się niezależnie, dlatego wałek ustawia się, obracając wrzeciono ręką i obserwując wskazania czujnika opartego o powierzchnię bazową — szczęki reguluje się do minimalnego bicia. Pomiar średnicy kusi, bo czujnik jest przyrządem pomiarowym, ale mierzy on odchyłki i bicie, a nie średnicę. Prędkość obrotową dobiera się z tabel, a twardość — twardościomierzem.

Dlaczego tak

Nakrętkę hydrauliczną nakręca się na gwint wału, a olej tłoczony pompką przesuwa jej tłok, który z dużą i kontrolowaną siłą wsuwa łożysko na stożek; przesunięcie osiowe kontroluje się czujnikiem, aby uzyskać właściwy luz promieniowy. Ściągacz trójramienny kusi, bo też wytwarza dużą siłę osiową, ale służy do zdejmowania części z wału, a nie do ich osadzania. Klucz udarowy działa uderzeniowo i niekontrolowanie.

Dlaczego tak

Czystość jest podstawowym warunkiem montażu łożysk: drobne cząstki ścierne i odpryski, które dostaną się między elementy toczne, działają jak ścierniwo, uszkadzają bieżnie i wielokrotnie skracają trwałość łożysk. Wariant z hałasem kusi, bo hałas rzeczywiście przeszkadza w pracy, ale moment dokręcenia kontroluje klucz dynamometryczny, a nie słuch. Iskry nie rozmagnesowują łożysk, a łuk nie zmienia ich luzu.

Dlaczego tak

Nagły i nadmierny wzrost siły na początku wciskania świadczy zwykle o tym, że tuleja ustawiła się ukośnie i zaczyna ścinać lub zacierać ściankę otworu; dalsze wciskanie uszkodzi korpus i tuleję. Trzeba przerwać, wycofać tuleję, sprawdzić fazkę, posmarowanie i ustawienie oprzyrządowania w osi tłoka. Zwiększenie ciśnienia kusi, bo „tuleja w końcu wejdzie”, ale wtedy uszkodzenie powierzchni pasowanych jest nieuniknione.

Dlaczego tak

Anodowanie polega na elektrolitycznym utlenianiu aluminium podłączonego jako anoda; powstaje gruba, twarda i dobrze związana z podłożem warstwa tlenku glinu, którą można też barwić. Cynkowanie galwaniczne kusi, bo również jest procesem elektrolitycznym, ale przedmiot jest w nim katodą, a na powierzchni osadza się cynk z kąpieli. Fosforanowanie i oksydowanie na czarno stosuje się przede wszystkim do stali.

Dlaczego tak

Zbyt cienka powłoka nie zapewni wymaganej trwałości ochrony, dlatego uzupełnia się ją kolejną warstwą tej samej lub zgodnej farby, przestrzegając czasu międzywarstwowego z karty technicznej, i ponownie mierzy grubość. Uznanie różnicy za błąd pomiaru kusi, ale 35 µm to prawie 30 % brakującej grubości, czyli znacznie więcej niż niepewność miernika. Zbyt gruba warstwa na mokro spływa i źle wysycha, a usuwanie całej poprawnej powłoki jest zbędne.

Dlaczego tak

Zbiornik ciśnieniowy pod dozorem technicznym po naprawie spawaniem wymaga badań spoin oraz próby ciśnieniowej — zwykle hydraulicznej, bezpieczniejszej niż próba powietrzem — a o dopuszczeniu do dalszej eksploatacji decyduje inspektor UDT. Nasłuch przy ciśnieniu roboczym kusi jako prosta próba szczelności, ale nie sprawdza wytrzymałości, a rozerwanie zbiornika z powietrzem jest groźne. Same oględziny lub farba nie wykrywają wad wewnątrz spoiny.

Dlaczego tak

Luz promieniowy w łożysku baryłkowym mierzy się szczelinomierzem, wsuwając listki między nieobciążone wałeczki a bieżnię pierścienia zewnętrznego; zmniejszenie luzu podczas wsuwania łożyska na stożek pozwala kontrolować wcisk. Suwmiarka z głębokościomierzem kusi, bo też mierzy wymiary wewnątrz zespołu, ale nie zmieści się w szczelinie rzędu setnych części milimetra i nie ma takiej dokładności. Mikrometr i kątomierz w ogóle nie mierzą luzów.

Dlaczego tak

Stężenie od 0,2 do 0,5 promila to stan po użyciu alkoholu, a pracodawca ma obowiązek niedopuszczenia do pracy pracownika w takim stanie; stawienie się do pracy po alkoholu jest też typowym przykładem ciężkiego naruszenia obowiązków, uzasadniającego rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Wariant „nie przekracza granicy nietrzeźwości” kusi, bo 0,3 promila rzeczywiście jest poniżej 0,5, ale zakaz pracy obejmuje również stan po użyciu alkoholu. Praca przy maszynach w tym stanie jest szczególnie niebezpieczna.

Dlaczego tak

Linią cienką falistą (odręczną) lub zygzakową zaznacza się granice urwania i przerwania widoków oraz przekrojów częściowych. Linia gruba ciągła kusi, bo rysuje się nią wszystkie widoczne zarysy, ale granica urwania nie jest krawędzią przedmiotu i musi się od niej odróżniać. Linią cienką punktową rysuje się osie i okręgi podziałowe, a krawędzie niewidoczne — linią kreskową.

Dlaczego tak

Aby w przekroju zespołu odróżnić sąsiednie części, kreskuje się je pod kątem 45° w przeciwnych kierunkach albo, gdy części jest więcej, z różnymi odstępami kresek; tę samą część w różnych przekrojach kreskuje się zawsze jednakowo. Kreskowanie w tym samym kierunku kusi, bo tak rysuje się jedną część, ale przy dwóch częściach zlewają się one w jeden obszar. Kreskowanie wykonuje się linią cienką, a nie grubą.

Dlaczego tak

Luz największy występuje między największym otworem a najmniejszym wałkiem: 20,021 mm − 19,980 mm = 0,041 mm. Wynik 0,007 mm kusi, bo też jest luzem tego pasowania, ale najmniejszym — różnicą między najmniejszym otworem a największym wałkiem (20,000 − 19,993). Wynik 0,028 mm powstaje po odjęciu od największego otworu największego wałka, a 0,020 mm to odchyłka górna wałka wzięta jako luz.

Dlaczego tak

Przy każdym obrocie tarczy kołek wchodzi do jednego rowka i obraca krzyż o jedną podziałkę, czyli o 360° : 6 = 60°, a przez resztę obrotu krzyż stoi zablokowany — tak powstaje ruch przerywany. Wynik 360° kusi, bo tarcza obraca się o pełny kąt, ale krzyż wykonuje tylko część obrotu. Wynik 30° powstaje po podzieleniu przez 12, jakby rowków było dwa razy więcej, a 6° to pomylenie liczby rowków z kątem.