Test MEC.08 — zestaw 34

Dlaczego tak

Żeliwo dobrze się odlewa, tłumi drgania i jest stosunkowo tanie, dlatego używa się go na korpusy imadeł i obrabiarek; imadła do cięższej pracy odlewa się z żeliwa sferoidalnego lub staliwa, które lepiej znoszą uderzenia. Stal szybkotnąca kusi, bo jest bardzo twarda, ale służy do wytwarzania narzędzi skrawających i jest za droga na duże korpusy. Stop aluminium do przeróbki plastycznej nie jest materiałem odlewniczym, a brąz cynowy stosuje się na elementy ślizgowe.

Dlaczego tak

Rysik musi być twardszy od trasowanego materiału, inaczej końcówka stępi się po kilku pociągnięciach i nie zostawi wyraźnej rysy; na hartowanej stali sprawdzają się końcówki z węglika spiekanego. Stal C45 kusi, bo jest typową stalą do ulepszania, ale w stanie surowym jest znacznie miększa od płytki 60 HRC. Stal S235 i mosiądz są jeszcze miększe — mosiężnym rysikiem trasuje się co najwyżej powierzchnie pokryte barwnikiem.

Dlaczego tak

Identyfikowalność zapewnia powiązanie wyrobu z konkretną partią materiału, a do tego służy numer wytopu lub partii podany w świadectwie odbioru (np. typu 3.1 według PN-EN 10204) i naniesiony na materiał. Dzięki temu w razie wady można ustalić, które wyroby powstały z tej samej partii. Nazwa dostawcy i data zakupu kuszą, bo coś mówią o pochodzeniu, ale dostawca dostarcza wiele partii, więc nie wskazują jednoznacznie materiału.

Dlaczego tak

Prostopadłość sprawdza się, opierając dłuższe ramię kątownika o ściankę bazową i dosuwając krótsze do ścianki kontrolowanej; równomierna, bardzo wąska szczelina świetlna lub jej brak wzdłuż całej krawędzi świadczy o prostopadłości, a sprawdzenie powtarza się w kilku miejscach. Pomiar przekątnych kusi, bo jest stosowany przy prostokątach, ale ocenia kształt całego zarysu, a nie kąt między konkretnymi ściankami. Pomiar grubości w narożach dotyczy równoległości powierzchni.

Dlaczego tak

Wzornik kątowy to płytka z wyciętym kątem o określonej wartości; przykłada się go kolejno do par ścian sześciokąta i ocenia szczelinę świetlną, co pozwala szybko wykryć ściany piłowane pod złym kątem. Kątownik 90° kusi, bo jest podstawowym przyrządem do kontroli kątów na stanowisku, ale sprawdza tylko kąt prosty. Wzornik promieni służy do zaokrągleń, a szczelinomierz mierzy szerokość szczeliny, nie wartość kąta.

Dlaczego tak

Taśma napięta przez wiele godzin postoju wydłuża się trwale i szybciej pęka zmęczeniowo, a stały nacisk obciąża koła, ich okładziny i łożyska; dlatego instrukcje wielu pił zalecają luzowanie taśmy po pracy i ponowne napinanie przed uruchomieniem. Odpowiedź o łatwiejszym zdjęciu taśmy kusi, bo poluzowana taśma rzeczywiście łatwiej schodzi z kół, ale codzienne czyszczenie nie wymaga jej zdejmowania. Taśm nie ostrzy się codziennie, a naprężenie nie decyduje o korozji.

Dlaczego tak

Stężenie emulsji mierzy się refraktometrem: wskazanie skali mnoży się przez współczynnik koncentratu podany przez producenta; korektę wykonuje się, dolewając przygotowaną w osobnym pojemniku emulsję o odpowiednim stężeniu, przy czym koncentrat wlewa się do wody, a nie odwrotnie. Areometr kusi, bo także mierzy właściwości cieczy, ale służy do pomiaru gęstości elektrolitu akumulatorów. Olej hydrauliczny i olej maszynowy nie dotyczą układu chłodzenia.

Dlaczego tak

Zapis ilości dolewanego oleju przy kolejnych obsługach pokazuje trend: jeśli dolewki rosną, oznacza to wyciek przez uszczelnienia, nieszczelność korpusu lub nadmierne zużycie elementów, co trzeba wyjaśnić przed poważną awarią. Odstąpienie od wymiany kusi, bo regularne dolewki „odświeżają” olej, ale nie usuwają produktów zużycia i nie zastępują wymiany zalecanej przez producenta. Rozliczanie czasu pracy i ewidencja dostaw nie są celem karty obsługi maszyny.

Dlaczego tak

Diament jest najtwardszym materiałem narzędziowym i świetnie skrawa ścierne stopy aluminium z krzemem, ale w temperaturze skrawania stali węgiel z diamentu dyfunduje do żelaza i reaguje z nim, przez co ostrze szybko się zużywa; do stali hartowanej stosuje się więc azotek boru (CBN). Odpowiedź o szoku cieplnym kusi, bo pękanie ostrzy jest realnym problemem, ale stal przewodzi ciepło gorzej niż aluminium. Diament nie jest miększy od stali, a ostrza PCD są typowe dla obrabiarek.

Dlaczego tak

Kontrola wyrywkowa pozwala ocenić proces lub partię na podstawie próbki, ale zawsze dopuszcza ryzyko, że pojedyncza wadliwa sztuka przejdzie niewykryta; przy cechach krytycznych dla bezpieczeństwa sprawdza się więc każdą sztukę, aby żadna niezgodna nie trafiła do użytkownika. Oszacowanie średniej kusi, bo jest typowym celem kontroli statystycznej, ale to cel kontroli próbkowej, a nie stuprocentowej. Kontrola 100 % trwa dłużej, a nastawienie obrabiarki sprawdza kontrola pierwszej sztuki.

Dlaczego tak

Równoległość ocenia się względem bazy: płyta leży podstawą na płycie pomiarowej, a czujnik zegarowy na statywie przesuwa się po kontrolowanej powierzchni; różnica największego i najmniejszego wskazania to odchyłka równoległości. Kątownik kusi, bo jest przyrządem do kontroli położenia powierzchni, ale sprawdza prostopadłość, a nie równoległość. Pomiar przekątnych ocenia kształt zarysu w rzucie, a wzorzec chropowatości — gładkość powierzchni.

Dlaczego tak

Dla wałka h odchyłka górna wynosi 0, a tolerancja IT6 dla wymiaru 30 mm to 0,013 mm, więc wymiary graniczne wynoszą 29,987–30,000 mm, a wynik 29,992 mm mieści się w nich. Ostatni wiersz kusi, bo ma poprawną ocenę wyniku względem wpisanych granic, ale granice są błędne — przesunięte powyżej wymiaru nominalnego, jak dla otworu H6, a nie wałka h6. W pozostałych wierszach wyniki 30,004 mm i 29,985 mm leżą poza tolerancją, a mimo to oceniono je jako zgodne.

Dlaczego tak

Kołek sprężysty (rozprężny) to zwinięta, rozcięta tulejka ze stali sprężynowej, która po wbiciu w otwór dociska się do jego ścianek i przenosi obciążenie bez dokładnego rozwiercania otworu; wbity poprzecznie przez piastę i wałek tworzy połączenie kołkowe. Nit drążony kusi, bo także jest rurkowym łącznikiem, ale po włożeniu jego koniec zakuwa się lub rozwalcowuje, tworząc połączenie nierozłączne. Sworzeń z zawleczką tworzy połączenie ruchowe, a wpust leży w rowku wzdłuż osi wałka.

Dlaczego tak

Aluminium spawa się w osłonie gazów obojętnych — argonu lub mieszaniny argonu z helem — stąd nazwa metody MIG (Metal Inert Gas); gazy aktywne utleniałyby jeziorko i powodowały porowatość. Mieszanka M21 kusi, bo jest najczęściej spotykanym gazem w warsztacie, ale jest gazem aktywnym przeznaczonym do spawania stali metodą MAG. Czysty CO₂ również służy do stali, a wodór w jeziorku aluminium jest główną przyczyną porów.

Dlaczego tak

Złącze próbne wykonane według instrukcji WPS bada się, aby sprawdzić, czy przy danych parametrach, materiałach dodatkowych i pozycji spawania uzyskuje się wymagane właściwości (wytrzymałość, ciągliwość, brak niedopuszczalnych niezgodności); pozytywny wynik kwalifikuje technologię przed produkcją. Ocena lica każdego wspornika kusi, bo jest ważna, ale to kontrola bieżąca wyrobów, a nie technologii. Złącze próbne nie zastępuje późniejszej kontroli wizualnej ani próby szczelności.

Dlaczego tak

Przenośny twardościomierz dynamiczny mierzy twardość bezpośrednio na elemencie, także na dużej konstrukcji, a wynik przelicza się na skalę HV, HB lub HRC. Twardościomierz Rockwella kusi, bo daje bardzo pewny wynik, ale jest urządzeniem stacjonarnym, do którego trzeba przynieść próbkę, co wymagałoby wycięcia materiału. Spoinomierz mierzy geometrię spoiny, a defektoskop ultradźwiękowy wykrywa nieciągłości wewnętrzne, a nie twardość.

Dlaczego tak

Kształt wskazania penetracyjnego odpowiada kształtowi nieciągłości: okrągłe, rozproszone plamki świadczą o porach otwartych na powierzchnię, w których zgromadził się penetrant, a wskazania liniowe — o pęknięciach lub przyklejeniach. Pęknięcia kuszą, bo są najczęściej omawianą niezgodnością wykrywaną tą metodą, ale dałyby wąskie, wydłużone linie. Nadmierny nadlew to niezgodność kształtu, której badanie penetracyjne nie ujawnia, bo nie ma w niej szczeliny dla penetrantu.

Dlaczego tak

W dokumentacji badań nieniszczących stosuje się skróty z języka angielskiego: VT — badanie wizualne, PT — penetracyjne, MT — magnetyczno-proszkowe (magnetic testing), UT — ultradźwiękowe, RT — radiograficzne. Odpowiedź „penetracyjne” kusi, bo obie metody wykrywają nieciągłości powierzchniowe i bywają stosowane zamiennie, ale ma ono oznaczenie PT. Badanie radiograficzne (RT) nie zostało w raporcie wymienione.

Dlaczego tak

Zmierzenie luzu osiowego przed demontażem pokazuje stan wyjściowy i ewentualne zużycie, a zachowanie i oznaczenie pakietu podkładek dla każdej pokrywy pozwala przy montażu odtworzyć regulację i skorygować ją tylko o potrzebną wartość. Zastąpienie pakietu jedną podkładką kusi, bo daje tę samą grubość, ale uniemożliwia późniejszą precyzyjną korektę luzu. Pominięcie podkładek grozi zakleszczeniem lub nadmiernym luzem łożysk.

Dlaczego tak

Otwory łożyskowe w korpusie dzielonym obrabia się po złożeniu obu połówek, więc przy każdym montażu muszą one wrócić dokładnie w to samo położenie; zapewniają to kołki ustalające, osadzone w otworach wspólnie rozwierconych. Przenoszenie obciążenia kusi, bo kołki łączą obie części, ale siły przenoszą śruby korpusu i tarcie na płaszczyźnie podziału, a kołki służą do pozycjonowania. Kołki nie uszczelniają złącza i nie zabezpieczają śrub.

Dlaczego tak

Najpierw oznacza się położenie koła, póki jest ono jeszcze na wale (4), potem usuwa element blokujący jego przesunięcie osiowe, czyli pierścień osadczy (2), następnie ściąga koło (3), a dopiero na odsłoniętym wale wyjmuje wpust z rowka (1). Kolejność 4, 3, 2, 1 kusi, bo zaczyna się poprawnie od oznaczenia, ale ściąganie koła przed zdjęciem pierścienia osadczego jest niemożliwe lub kończy się uszkodzeniem pierścienia i rowka. Wpustu nie da się wyjąć, póki osłania go piasta koła.

Dlaczego tak

Pęcherz lub wybrzuszenie świadczą o uszkodzeniu oplotu wzmacniającego, a wyciek przy zakuciu — o utracie szczelności końcówki; w obu przypadkach wąż pod wysokim ciśnieniem może pęknąć lub wyrwać się z końcówki, raniąc ludzi strumieniem oleju. Nieczytelne oznakowanie kusi, bo utrudnia ustalenie wieku i parametrów węża, ale samo w sobie nie świadczy o jego zużyciu. Zabrudzenie i zmatowienie powierzchni wymagają co najwyżej oczyszczenia i obserwacji.

Dlaczego tak

Weryfikacja dzieli części na trzy grupy: nadające się do dalszej pracy (wymiary i stan w granicach dopuszczalnych), do naprawy (zużycie przekracza granicę, ale regeneracja jest możliwa i opłacalna) oraz do wymiany. Czop zużyty ponad dopuszczalną granicę, bez pęknięć i z dopuszczoną regeneracją, należy do drugiej grupy. Złomowanie kusi, bo część jest poza wymiarem, ale byłoby niepotrzebnym kosztem, gdy naprawa jest dopuszczona; części nie ocenia się dopiero po montażu.

Dlaczego tak

Utwardzony klej anaerobowy o wysokiej wytrzymałości nie rozpuszcza się w zwykłych rozpuszczalnikach, a jego spoina traci wytrzymałość dopiero po nagrzaniu, zwykle do ok. 250 °C; wtedy łożysko wyprasowuje się prasą lub ściągaczem bez zrywania materiału oprawy. Aceton kusi, bo jest skutecznym rozpuszczalnikiem wielu klejów, ale nie wnika w utwardzoną spoinę w szczelinie pasowania. Chłodzenie oprawy zmniejsza jej otwór i zwiększa docisk, a sama większa siła grozi zatarciem i uszkodzeniem gniazda.

Dlaczego tak

Cienkościenna tuleja naprawcza ma średnicę wewnętrzną dobraną do czopa i jest osadzana z wciskiem przez nasunięcie dołączonym narzędziem montażowym, które dociska ją równomiernie i bez zniekształceń; jej zewnętrzna powierzchnia tworzy nową bieżnię dla wargi uszczelniacza. Nagrzewanie palnikiem kusi, bo kojarzy się z montażem skurczowym, ale nagrzanie do czerwoności zniszczy cienką tuleję i jej powierzchnię. Uderzanie przecinakiem i spawanie odkształcą bieżnię.

Dlaczego tak

W trzonie urwanej śruby wierci się centrycznie otwór o średnicy mniejszej niż średnica rdzenia, a następnie wkręca w niego stożkowy wykrętak z gwintem lewym, który klinuje się i wykręca trzon, nie naruszając gwintu w korpusie. Rozwiercenie wiertłem Ø10 kusi, bo szybko usuwa trzon, ale niszczy gwint, który trzeba by potem naprawiać wkładką. Wybijanie przecinakiem jest niemożliwe w otworze gwintowanym, a gwintownik wkręcony w twardą śrubę łatwo się łamie.

Dlaczego tak

Element o masie 300 kg trzeba przemieszczać środkami transportu mechanicznego, dlatego stanowisko naprawy organizuje się w zasięgu suwnicy lub wciągnika o udźwigu większym od masy ładunku, z zawiesiami o odpowiednim udźwigu, a przekładnię ustawia na stabilnym stole lub stojaku. Przenoszenie ręczne kusi przy dwóch osobach, ale przekracza dopuszczalne normy ręcznego dźwigania. Praca na klęczkach jest nieergonomiczna, a klocki na regale nie zapewniają stabilności.

Dlaczego tak

Czujnik zegarowy mocuje się na wrzecionie lub korpusie frezarki, opiera o szczękę stałą i przesuwa stół; imadło obraca się lekko, aż wskazania na całej długości szczęki będą jednakowe, a dopiero potem dokręca je do stołu. Ustawienie kątownikiem kusi, bo jest szybkie, ale odnosi się do szczęki ruchomej i krawędzi stołu, które nie wyznaczają kierunku posuwu z wymaganą dokładnością. Ustawienie „na oko” lub dowolne powoduje, że frezowana powierzchnia nie będzie równoległa do baz przedmiotu.

Dlaczego tak

Nakrętka łożyskowa KM ma na obwodzie rowki, w które wchodzi zaczep klucza hakowego (lub hakowego przegubowego, dopasowującego się do różnych średnic); dzięki temu można ją dokręcić i nastawić bez uszkodzenia. Klucz nasadowy kusi, bo jest najczęściej używany do nakrętek, ale pasuje tylko do nakrętek sześciokątnych. Klucze płaskie, oczkowe i imbusowe nie mają czym zaczepić o rowki nakrętki, a próby ich użycia kończą się uszkodzeniem rowków i podkładki zabezpieczającej.

Dlaczego tak

Nowe łożysko pozostaje w fabrycznym opakowaniu do chwili montażu, aby nie zanieczyściło się pyłem; środek konserwujący producenta jest zwykle zgodny z typowymi smarami i nie trzeba go zmywać. Przemywanie i suszenie sprężonym powietrzem kusi, bo wydaje się dokładnym oczyszczeniem, ale rozkręcanie pierścieni strumieniem powietrza bez smaru uszkadza bieżnie i elementy toczne, a strumień może też wtłoczyć brud. Typowych łożysk kulkowych nie rozbiera się przed montażem.

Dlaczego tak

Wkręcony w czoło wału pręt gwintowany z nakrętką i tuleją dociskową tworzy zamknięty układ sił: siła wciskania działa tylko między kołem a wałem, nie przechodząc przez łożyska silnika. Wciskanie na prasie z oparciem o pokrywę kusi, bo prasa daje kontrolowaną siłę, ale cała siła przechodzi wtedy przez łożyska i pokrywę, uszkadzając bieżnie. Nabijanie młotkiem niszczy łożyska udarami, a nagrzewanie wału zwiększa jego średnicę, czyli utrudnia, a nie ułatwia montaż.

Dlaczego tak

Stal nierdzewna jest odporna na korozję dzięki cienkiej warstwie pasywnej tlenków chromu; w strefie spawania warstwa ta zostaje zniszczona, a przebarwienia są miejscami podatnymi na korozję. Trawienie usuwa przebarwienia i zubożoną w chrom warstewkę, a pasywacja odtwarza warstwę ochronną. Fosforanowanie kusi, bo także jest obróbką chemiczną powierzchni, ale stosuje się je na stali węglowej jako podkład pod farbę. Cynkowanie i czernienie dotyczą stali niestopowych.

Dlaczego tak

Najkrótszy czas do przemalowania liczy się od nałożenia podkładu: 8:00 + 6 h = 14:00 w poniedziałek, a najdłuższy: 7 dni, czyli do poniedziałku w następnym tygodniu o 8:00; po jego przekroczeniu podkład trzeba zwykle zmatowić, by zapewnić przyczepność. Przemalowanie „po wyschnięciu w dotyku” kusi, bo powierzchnia wydaje się gotowa, ale rozpuszczalnik może być jeszcze uwięziony w podkładzie. Wariant z piątkiem skraca okres bez powodu, a wtorkowy błędnie liczy dobę zamiast 6 godzin.

Dlaczego tak

O jakości naprawy pompy decyduje to, czy przy znamionowej prędkości i ciśnieniu daje ona wymaganą wydajność (sprawność objętościową) i jest szczelna; sprawdza się to na stanowisku probierczym z przepływomierzem i manometrem. Swobodny obrót wałka kusi, bo jest łatwą próbą, ale nie mówi nic o przeciekach wewnętrznych przy ciśnieniu. Praca pompy na sucho niszczy koła i tuleje, a masa pompy nie ma związku z jakością naprawy.

Dlaczego tak

Prędkość obrotową wrzeciona mierzy się tachometrem: optycznym, odczytującym znacznik odblaskowy na wrzecionie, lub stykowym, dociskanym do jego czoła; wynik porównuje się z wartościami z tabliczki dla każdego przełożenia. Termometr bezdotykowy kusi, bo też jest typowym przyrządem kontroli po naprawie, ale ocenia nagrzewanie łożysk, a nie prędkość. Manometr i miernik izolacji dotyczą układu smarowania i instalacji elektrycznej.

Dlaczego tak

Kodeks pracy stanowi, że za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków odpowiada wyłącznie pracodawca; po naprawieniu szkody może on dochodzić zwrotu od pracownika, który działał nieumyślnie, ale najwyżej do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Odpowiedź o odpowiedzialności samego ślusarza kusi, bo to on spowodował szkodę, ale klient nie może go pozwać bezpośrednio. Nieumyślność ogranicza odpowiedzialność pracownika, a nie wyłącza obowiązku naprawienia szkody.

Dlaczego tak

Według zasad rysunku technicznego ślad płaszczyzny przekroju rysuje się linią cienką punktową, pogrubioną na końcach i w miejscach załamania, a strzałki przy grubych odcinkach wskazują kierunek patrzenia; przekrój oznacza się wielkimi literami, np. A–A. Linia kreskowa kusi, bo kojarzy się z czymś „niewidocznym” wewnątrz przedmiotu, ale służy do zarysów i krawędzi niewidocznych. Gruba ciągła oznacza krawędzie widoczne, a falista — granicę urwania lub przerwania widoku.

Dlaczego tak

Kład to przekrój przedstawiający tylko zarys przedmiotu w płaszczyźnie przekroju, bez elementów leżących za nią; kład miejscowy rysuje się bezpośrednio na widoku, obracając go o 90°, i obrysowuje linią cienką ciągłą. Kład przesunięty kusi, bo także jest kładem, ale rysuje się go poza widokiem, na przedłużeniu śladu płaszczyzny lub w innym miejscu arkusza, linią grubą. Przekrój stopniowy powstaje z kilku równoległych płaszczyzn, a półwidok-półprzekrój dotyczy przedmiotów symetrycznych.

Dlaczego tak

Najmniejszy wcisk występuje przy połączeniu największego otworu z najmniejszym wałkiem: 40,026 − 40,025 = 0,001 mm, czyli różnica odchyłki dolnej wałka i górnej otworu. Wynik 0,042 mm kusi, bo pojawia się w zadaniu, ale to największy wcisk (najmniejszy otwór i największy wałek). Wynik 0,026 mm pomija tolerancję otworu, a 0,017 mm powstaje z odjęcia odchyłek górnych zamiast odchyłki dolnej wałka i górnej otworu.

Dlaczego tak

W czworoboku przegubowym człon wykonujący pełny obrót nazywa się korbą, a wykonujący ruch wahadłowy — wahaczem; mechanizm z jedną korbą i jednym wahaczem jest korbowo-wahaczowy i zamienia ruch obrotowy na wahadłowy, np. w napędzie wycieraczek. Mechanizm korbowo-wodzikowy kusi, bo również zawiera korbę, ale jego człon wyjściowy (wodzik, tłok) porusza się prostoliniowo w prowadnicy, a nie wahadłowo. W mechanizmie dwukorbowym oba człony obracają się, a w dwuwahaczowym oba się wahają.