Test ELE.02 — zestaw 26

Dlaczego tak

Rozłącznik izolacyjny jest łącznikiem ręcznym, który może załączać i wyłączać prądy robocze, a w stanie otwartym zapewnia przerwę izolacyjną, umożliwiając bezpieczne odłączenie całej rozdzielnicy, np. na czas prac. Samoczynne wyłączanie zwarć kusi, bo rozłącznik wygląda podobnie do wyłącznika nadprądowego, ale nie ma wyzwalaczy i sam nie zadziała przy zwarciu. Prądy upływu wykrywa wyłącznik różnicowoprądowy, a przepięcia ogranicza ogranicznik przepięć.

Dlaczego tak

Limity mas przenoszonych ręcznie, np. 30 kg przy pracy stałej i 50 kg przy pracy dorywczej dla mężczyzny, oraz zasady pracy zespołowej przy transporcie ręcznym określa rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. Rozporządzenie o BHP przy urządzeniach energetycznych kusi, bo dotyczy pracy elektryków, ale reguluje organizację prac przy urządzeniach, a nie dźwiganie ładunków. Prawo energetyczne i przepisy o dozorze technicznym w ogóle nie zajmują się ręcznym transportem.

Dlaczego tak

Bezpieczeństwo pracy obejmuje działania chroniące przed urazami, czyli przed nagłym zadziałaniem czynnika niebezpiecznego, np. porażeniem, upadkiem czy pochwyceniem przez maszynę. Odpowiedź o chorobach zawodowych kusi, bo również dotyczy zdrowia pracownika, ale opisuje higienę pracy, która zajmuje się długotrwałym oddziaływaniem hałasu, pyłów czy substancji chemicznych. Dopasowanie stanowiska do człowieka to ergonomia, a czas pracy i urlopy należą do szerszego pojęcia ochrony pracy.

Dlaczego tak

Poluzowany zacisk ma podwyższoną rezystancję styku, nagrzewa się i może zapalić izolację, więc jego dokręcenie usuwa źródło zapłonu, czyli zapobiega powstaniu pożaru. Przegląd gaśnicy kusi, bo również jest typowym obowiązkiem przeciwpożarowym, ale gaśnica służy do zwalczania pożaru, który już powstał. Oznakowanie dróg ewakuacyjnych i szkolenie z obsługi hydrantu także przygotowują do działań podczas pożaru, a nie usuwają jego przyczyny.

Dlaczego tak

Rozlany olej transformatorowy należy natychmiast zatrzymać sorbentem, a nasiąknięty sorbent i skażoną ziemię zebrać i przekazać uprawnionemu odbiorcy jako odpad niebezpieczny. Spłukanie wodą kusi, bo plama szybko znika z powierzchni, ale olej trafia wtedy przez kanalizację deszczową do wód, co jest poważnym zanieczyszczeniem środowiska. Pozostawienie oleju albo przekopanie gruntu tylko rozszerza skażenie i może zagrozić wodom podziemnym.

Dlaczego tak

Ciężkim wypadkiem przy pracy jest wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak utrata wzroku, słuchu, mowy, choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu czy trwała niezdolność do pracy w zawodzie. Wypadek zbiorowy kusi, bo zwarcie łukowe często dotyka kilku osób, ale o tym rodzaju decyduje liczba poszkodowanych — co najmniej dwie — a tu poszkodowany jest jeden. Zdarzenie potencjalnie wypadkowe to sytuacja bez urazu, a wypadek w drodze dotyczy dojazdu do pracy.

Dlaczego tak

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest wewnętrznym dokumentem sporządzanym dla budynku lub jego części; opisuje m.in. wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice, sposób postępowania na wypadek pożaru oraz warunki i organizację ewakuacji. Instrukcja organizacji bezpiecznej pracy kusi, bo też jest dokumentem zakładowym, ale dotyczy poleceń, dopuszczania i nadzoru przy pracach przy urządzeniach. Ocena ryzyka i regulamin pracy nie opisują postępowania podczas pożaru i ewakuacji.

Dlaczego tak

Czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych wykonuje Państwowa Straż Pożarna, a kontrolę przeprowadzają strażacy z komendy powiatowej lub miejskiej. Państwowa Inspekcja Sanitarna kusi, bo również kontroluje zakłady pracy, ale zajmuje się higieną pracy i czynnikami szkodliwymi. Urząd Dozoru Technicznego nadzoruje urządzenia techniczne, np. dźwignice i zbiorniki ciśnieniowe, a Inspekcja Ochrony Środowiska — korzystanie ze środowiska.

Dlaczego tak

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek niezwłocznego zawiadomienia okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy. Zawiadomienie ZUS kusi, bo ZUS wypłaca później świadczenia rodzinie, ale otrzymuje on dokumentację powypadkową, a nie zawiadomienie o zdarzeniu. Inspektor sanitarny zajmuje się chorobami zawodowymi, a straż pożarna i UDT nie prowadzą postępowań w sprawie wypadków przy pracy.

Dlaczego tak

Pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, czyli zatrudnia w niej pracowników o odpowiednich kwalifikacjach. Samodzielne wykonywanie zadań służby BHP kusi, bo jest dozwolone, ale tylko u pracodawców zatrudniających do 10 pracowników, a w niektórych przypadkach do 50. Powierzenie zadań wyłącznie specjaliście spoza zakładu jest możliwe przy zatrudnieniu do 100 osób, a społeczny inspektor pracy nie zastępuje służby BHP.

Dlaczego tak

Kodeks pracy zobowiązuje pracownika do niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o zauważonym w zakładzie wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia oraz do ostrzeżenia współpracowników i innych osób w rejonie zagrożenia. Ustalanie przyczyn kusi, bo wydaje się odpowiedzialnym działaniem, ale robi to zespół powypadkowy, a miejsca wypadku nie wolno porządkować przed jego oględzinami. Zawiadomienie inspektora pracy i sporządzenie protokołu to obowiązki pracodawcy i zespołu powypadkowego.

Dlaczego tak

Kary porządkowej nie można zastosować po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego, więc liczymy 14 dni od 4 marca, co daje 18 marca. Data 15 marca kusi, bo powstaje po odliczeniu dwóch tygodni od dnia naruszenia, a termin biegnie od dnia, w którym pracodawca się o nim dowiedział. Trzymiesięczny termin od dopuszczenia się naruszenia jest drugim, dodatkowym ograniczeniem, a okres jednego miesiąca w ogóle nie występuje w przepisie.

Dlaczego tak

Kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3 dla osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo i higienę pracy, która nie dopełnia obowiązków i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Mandat inspektora pracy kusi, bo to częsta sankcja za naruszenia BHP, ale dotyczy wykroczeń przeciwko prawom pracownika, a nie przestępstwa z Kodeksu karnego. Nagana jest karą porządkową z Kodeksu pracy, a szkolenie nie jest sankcją.

Dlaczego tak

Renta wypadkowa wynosi 60% podstawy wymiaru przy częściowej niezdolności do pracy, 80% przy całkowitej niezdolności do pracy i 100% przy całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Wartość 80% kusi, bo jest najczęściej zapamiętywaną liczbą z tych przepisów, ale dotyczy osoby całkowicie niezdolnej do pracy. Wartość 100% przysługuje dopiero przy niezdolności do samodzielnej egzystencji, a 70% nie występuje w ustawie.

Dlaczego tak

Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie zamykają drogi do roszczeń wobec pracodawcy: pracownik może przed sądem dochodzić od niego uzupełniających świadczeń, np. zadośćuczynienia lub renty, na zasadach Kodeksu cywilnego. Odpowiedź, że świadczenie z ZUS wyczerpuje roszczenia, kusi, bo odszkodowanie wypłaca się jednorazowo, ale dotyczy ono tylko świadczeń z ubezpieczenia. Inspekcja pracy nie wypłaca odszkodowań, a ZUS może je zwiększyć tylko przy pogorszeniu stanu zdrowia.

Dlaczego tak

Czynnik uciążliwy utrudnia pracę i powoduje zmęczenie lub złe samopoczucie, ale nie wywołuje trwałego pogorszenia zdrowia. Czynnik szkodliwy kusi, bo hałas kojarzy się z ubytkiem słuchu, ale tak klasyfikuje się hałas, który przy długotrwałym oddziaływaniu prowadzi do choroby, a w opisie wyraźnie nie ma trwałych skutków. Czynnik niebezpieczny powoduje uraz, a określenie „psychofizyczny” dotyczy obciążeń nerwowych i fizycznych, a nie hałasu jako czynnika materialnego.

Dlaczego tak

Skrócenie czasu narażenia o połowę obniża poziom ekspozycji odniesiony do 8 godzin o 3 dB, bo L = 88 + 10·log(4/8) = 88 − 3 = 85 dB(A). Wynik 82 dB(A) kusi, bo powstaje przy odjęciu 6 dB, czyli przy błędnym przyjęciu, że połowa czasu to spadek dwukrotny w skali 20·log. Pozostawienie 88 dB(A) pomija krótszy czas narażenia, a 44 dB(A) to dzielenie poziomu w decybelach przez 2, co w skali logarytmicznej jest błędem.

Dlaczego tak

Drgania ogólne przenoszą się na organizm przez stopy, pośladki lub plecy, dlatego ich typowym źródłem jest siedzisko pracującej maszyny budowlanej, np. koparki. Ubijak ręczny kusi, bo jest maszyną budowlaną, która intensywnie drga, ale operator trzyma go za rękojeść, więc drgania wchodzą przez dłonie jako drgania miejscowe. Młotowiertarka i szlifierka również są źródłami drgań miejscowych, działających na kończyny górne.

Dlaczego tak

W łuku elektrycznym metal styków i szyn odparowuje, a jego drobiny wnikają w naskórek, który staje się twardy, szorstki i przybiera barwę zależną od metalu — zielonkawą przy miedzi, szarą przy żelazie. Znamiona prądowe kuszą, bo również powstają przy wypadkach elektrycznych, ale tworzą się w miejscach wejścia i wyjścia prądu przepływającego przez ciało i są szarobiałymi, wgłębionymi zmianami bez wtopionych drobin. Oparzenie elektrolitem i odmrożenie nie mają związku ze zwarciem łukowym.

Dlaczego tak

Wdychane włókna azbestu osadzają się w płucach i po latach powodują pylicę azbestową (azbestozę), a także zwiększają ryzyko nowotworów płuc i międzybłoniaka opłucnej. Pylica krzemowa kusi, bo również jest pylicą płuc, ale wywołuje ją pył zawierający krystaliczną krzemionkę, np. przy kuciu betonu. Astma od kalafonii dotyczy lutowania z topnikiem, a zapalenie spojówek nie jest typowym skutkiem wdychania włókien azbestu.

Dlaczego tak

Żywice epoksydowe i ich utwardzacze są silnymi alergenami, a typowym objawem uczulenia są swędzący rumień, grudki i pęcherzyki na skórze rąk, nasilające się po każdym kontakcie z substancją. Metalizacja skóry kusi, bo to także zmiana skórna u elektryka, ale powstaje jednorazowo po zwarciu łukowym i nie nawraca po pracy z żywicą. Zespół wibracyjny objawia się blednięciem i drętwieniem palców, a oparzenie termiczne nie powtarzałoby się przy każdej pracy.

Dlaczego tak

Przemiennik częstotliwości ma w obwodzie pośredniczącym kondensatory naładowane do kilkuset woltów napięcia stałego, które rozładowują się przez kilka minut po odłączeniu zasilania. Dlatego przed dotknięciem zacisków trzeba odczekać czas podany na obudowie i sprawdzić brak napięcia. Gorący radiator kusi, bo rzeczywiście może poparzyć, ale nie stwarza zagrożenia życia jak porażenie, a pole kabla i hałas wentylatora po wyłączeniu zasilania nie są zagrożeniem.

Dlaczego tak

Kondensatory po odłączeniu zachowują ładunek, dlatego mają rezystory rozładowcze, a przed pracą odczekuje się czas podany przez producenta i dodatkowo zwiera oraz uziemia zaciski, aby usunąć ładunek resztkowy. Odpowiedź o rozładowaniu w chwili wyłączenia kusi, bo w zwykłych obwodach napięcie znika natychmiast, ale w kondensatorach energia pozostaje zgromadzona. Pomiar pojemności nie usuwa ładunku, a rękawice robocze nie chronią przed porażeniem.

Dlaczego tak

Woda stykająca się z rozdzielnicą pod napięciem może przenosić potencjał, więc wejście do zalanej piwnicy grozi porażeniem; zasilanie odłącza się w złączu lub przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu poza strefą zalania, a gdy to niemożliwe, wzywa się pogotowie energetyczne. Wejście w kaloszach kusi, bo obuwie gumowe wydaje się izolacją, ale zwykłe kalosze nie są sprzętem elektroizolacyjnym i mogą przeciekać. Pompa zasilana z zalanej piwnicy i suszenie pod napięciem zwiększają zagrożenie.

Dlaczego tak

Uderzenie wózka w drabinę grozi upadkiem z wysokości, dlatego strefę pracy wygradza się i oznakowuje, a z kierownikiem zmiany ustala czasowe wyłączenie alejki z ruchu. Kamizelka ostrzegawcza kusi, bo poprawia widoczność pracownika, ale jest środkiem indywidualnym i nie zatrzyma wózka, którego kierowca patrzy na ładunek. Ostrzeganie głosem w hałaśliwej hali jest zawodne, a praca w przerwie bez uzgodnień nie gwarantuje, że wózki nie pojawią się w alejce.

Dlaczego tak

Narzędzia izolowane do prac pod napięciem i w jego pobliżu oznacza się symbolem podwójnego trójkąta oraz napisem 1000 V, co potwierdza, że izolację każdej sztuki badano napięciem probierczym według PN-EN 60900. Kwadrat w kwadracie kusi, bo kojarzy się z izolacją, ale oznacza urządzenie II klasy ochronności, a nie narzędzie do pracy pod napięciem. Znak CE nie określa przeznaczenia, a żółty trójkąt z błyskawicą ostrzega przed napięciem.

Dlaczego tak

Przepisy przeciwpożarowe nakazują osobie, która zauważy pożar, niezwłocznie zaalarmować ludzi w strefie zagrożenia oraz powiadomić jednostkę ochrony przeciwpożarowej; dopiero potem, jeśli to bezpieczne, podejmuje się gaszenie podręcznym sprzętem. Samodzielne gaszenie przed wezwaniem straży kusi, bo mały pożar wydaje się łatwy do opanowania, ale pożar kabli rozwija się szybko, a opóźnione wezwanie skraca czas na ewakuację. Ratowanie mienia i czekanie na decyzję przełożonego opóźniają alarm.

Dlaczego tak

Gaśnice pianowe i wodne mgłowe, które przeszły badanie dielektryczne, oznacza się napisem określającym największe napięcie i najmniejszą odległość, z jakiej wolno nimi gasić urządzenia pod napięciem, zwykle 1000 V i 1 m. Odpowiedź o gaszeniu urządzeń odłączonych kusi, bo zwykła gaśnica pianowa rzeczywiście nie nadaje się do urządzeń pod napięciem, ale opisany napis właśnie znosi to ograniczenie do 1000 V. Napis nie dotyczy mocy ani zasięgu strumienia i nie dopuszcza gaszenia przy dowolnym napięciu.

Dlaczego tak

Wciągarka powinna mieć ogranicznik siły lub dynamometr, aby nie przekroczyć dopuszczalnej siły uciągu dla kabla, a pracownicy nie mogą stać w osi napiętej liny, która po zerwaniu gwałtownie się odbija. Zwiększanie prędkości przy rosnącym oporze kusi, bo pozwala „przepchnąć” zacięcie, ale grozi zerwaniem liny i uszkodzeniem kabla. Prowadzenie liny dłonią grozi wciągnięciem ręki w bęben, a zdejmowanie osłon z pracującej maszyny jest zabronione.

Dlaczego tak

Ergonomia wymaga dopasowania stanowiska do człowieka, a przy pracownikach o różnych wymiarach ciała osiąga się to regulacją wysokości blatu albo podestami, tak aby każdy pracował bez pochylania i unoszenia ramion. Wartość średnia kusi, bo wydaje się kompromisem, ale stały blat dla przeciętnego wzrostu jest za niski dla wysokich i za wysoki dla niskich pracowników. Dopasowanie do najwyższego lub najniższego elektryka przenosi problem na pozostałych.

Dlaczego tak

Gdy górna krawędź ekranu jest na wysokości oczu lub nieco poniżej, wzrok kieruje się lekko w dół, co jest najmniej męczące dla oczu i nie wymaga odchylania głowy. Ustawienie powyżej linii wzroku kusi, bo pozwala siedzieć prosto, ale zmusza do zadzierania głowy i przeciąża mięśnie karku oraz bardziej wysusza oczy. Monitor na wysokości klatki piersiowej lub łokci wymusza stałe pochylanie głowy i garbienie się.

Dlaczego tak

Światło świetlówki ze statecznikiem elektromagnetycznym pulsuje z częstotliwością 100 Hz, więc wirujący element może wydawać się nieruchomy lub obracający się wolno, co grozi sięgnięciem do pracującego wrzeciona. Zapobiega się temu, zasilając sąsiednie oprawy z różnych faz, stosując stateczniki elektroniczne lub oświetlenie miejscowe. Odpowiedź o zbyt małym natężeniu kusi, bo dotyczy jakości oświetlenia, ale liczba faz nie wpływa na ilość światła, tylko na jego tętnienie.

Dlaczego tak

Kodeks pracy ogranicza liczbę godzin nadliczbowych z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy do 150 w roku kalendarzowym, jeśli układ zbiorowy, regulamin lub umowa nie ustalają innej liczby, więc zostaje 150 − 140 = 10 godzin. Wynik 60 godzin kusi, bo powstaje przy przyjęciu limitu 200 godzin, który nie wynika z przepisów ogólnych. Odpowiedź 0 godzin byłaby prawdziwa dopiero po wyczerpaniu limitu, a 160 godzin to błędne dodanie limitu do przepracowanych godzin.

Dlaczego tak

Zdarzenie potencjalnie wypadkowe nie spowodowało urazu, ale pokazuje realne zagrożenie, dlatego analizuje się jego przyczyny i wprowadza środki zapobiegawcze, np. siatki lub krawężniki na rusztowaniach. Składka wypadkowa kusi, bo jej wysokość rzeczywiście zależy od stanu bezpieczeństwa w zakładzie, ale wylicza się ją z innych danych i nie jest celem rejestru. Odszkodowanie z ZUS nie przysługuje, gdy nikt nie doznał urazu, a szukanie winnego zniechęca do zgłaszania zdarzeń.

Dlaczego tak

Nagrzewnica 3 kW pobiera prąd I = P/U = 3000/230 ≈ 13 A, a przewód giętki 0,75 mm² jest przeznaczony do prądów rzędu 6 A, więc żyły i izolacja silnie się nagrzewają, co może doprowadzić do zapalenia. Odpowiedź o napięciu kusi, bo cienki przewód kojarzy się z niskim napięciem, ale przewody giętkie mają izolację na 300/500 V. Nagrzewnica oporowa pobiera prąd czynny, a przekrój 0,75 mm² nie jest za duży dla zacisków wtyczki.

Dlaczego tak

Dyrektywa RoHS ogranicza stosowanie w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym substancji niebezpiecznych, m.in. ołowiu, rtęci, kadmu, chromu sześciowartościowego oraz niektórych bromowanych środków zmniejszających palność. Wymagania ekoprojektu kuszą, bo również są unijnymi przepisami środowiskowymi dla urządzeń, ale dotyczą efektywności energetycznej, a nie składu materiałowego. Bezhalogenowość izolacji i pełna przetwarzalność nie wynikają z RoHS.

Dlaczego tak

Elektrolit akumulatora kwasowo-ołowiowego to roztwór kwasu siarkowego, który przy rozprysku powoduje oparzenia chemiczne oczu i skóry, dlatego potrzebne są gogle lub osłona twarzy oraz kwasoodporne rękawice i fartuch. Rękawice elektroizolacyjne kuszą, bo bateria jest źródłem napięcia, ale nie są przeznaczone do kontaktu z kwasem, a okulary korekcyjne nie chronią przed rozpryskiem. Hełm, obuwie, półmaska przeciwpyłowa i ochronniki słuchu nie odpowiadają na zagrożenie kwasem.

Dlaczego tak

Przed obsunięciem gruntu chroni wszystkich pracujących w wykopie obudowa jego ścian albo wykonanie bezpiecznego nachylenia skarp, dlatego jest to środek ochrony zbiorowej. Hełm kusi, bo chroni głowę na budowie, ale jest środkiem ochrony indywidualnej i nie zapobiega zasypaniu. Szelki bezpieczeństwa i kamizelka ostrzegawcza też należą do środków indywidualnych i chronią przed innymi zagrożeniami niż osunięcie ściany wykopu.

Dlaczego tak

Znaki ochrony przeciwpożarowej mają czerwone tło i biały piktogram, a symbol zwiniętego węża pożarniczego wskazuje miejsce hydrantu wewnętrznego, z którego korzysta się podczas gaszenia pożaru. Zawór główny wody kusi, bo wąż kojarzy się z instalacją wodną, ale nie oznacza się go znakiem przeciwpożarowym. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu oznacza się odrębnym znakiem z opisem, a punkt zbiórki — zielonym znakiem ewakuacyjnym.

Dlaczego tak

W systemie sygnałów alarmowych ogłoszenie alarmu sygnalizuje się dźwiękiem modulowanym syreny przez 3 minuty, a odwołanie alarmu — dźwiękiem ciągłym, niemodulowanym, również przez 3 minuty. Ogłoszenie alarmu kusi, bo oba sygnały trwają tyle samo i łatwo je pomylić, ale różnią się zmienną wysokością tonu. Ewakuacja z budynku zakładu i próbny alarm pożarowy są ogłaszane innymi sygnałami, określonymi w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.