Test ELE.02 — zestaw 27

Dlaczego tak

Silnik spalinowy wytwarza tlenek węgla, bezwonny gaz, który w zamkniętym pomieszczeniu szybko się gromadzi i blokuje transport tlenu we krwi; pierwsze objawy to ból głowy, zawroty, nudności i senność, a potem utrata przytomności. Udar cieplny kusi, bo przy pracującym agregacie bywa gorąco, ale typowa jest wtedy gorąca, sucha skóra i bardzo wysoka temperatura ciała. Niedocukrzenie nie wystąpiłoby jednocześnie u wszystkich, a porażenia nikt nie doznał.

Dlaczego tak

Kodeks pracy wymaga zabezpieczenia miejsca wypadku w sposób wykluczający dopuszczenie osób niepowołanych, uruchamianie bez potrzeby maszyn i urządzeń, które spowodowały wypadek, oraz zmianę ich położenia, aby zespół powypadkowy mógł ustalić przyczyny. Naprawa osłony kusi, bo poprawia bezpieczeństwo, ale zaciera ślady ważne dla ustalenia przyczyn i robi się ją dopiero po oględzinach. Uprzątnięcie stanowiska i próbne uruchomienie prasy również niszczą dowody i stwarzają nowe zagrożenie.

Dlaczego tak

Wytyczne pierwszej pomocy zalecają, aby po około 30 minutach w pozycji bezpiecznej przełożyć poszkodowanego na przeciwny bok, ponieważ długotrwały ucisk może uszkodzić nerwy i naczynia ramienia leżącego pod spodem. Pozostawienie bez zmian kusi, bo zbędne ruchy rzeczywiście się ogranicza, ale przy dłuższym oczekiwaniu ucisk staje się szkodliwy. Ułożenie nieprzytomnego na plecach lub posadzenie grozi niedrożnością dróg oddechowych.

Dlaczego tak

Na rozległym terenie zespół ratownictwa traci czas na szukanie właściwej hali, dlatego jedna osoba powinna czekać na karetkę przy bramie, otworzyć przejazd i doprowadzić ratowników do poszkodowanego. Przewiezienie poszkodowanego pod bramę kusi, bo skraca drogę karetki, ale grozi pogłębieniem urazów i pozbawia go stałej opieki. Ponowne dzwonienie z ponagleniem nie przyspiesza dojazdu, a dyspozytor nie zna rozkładu budynków zakładu.

Dlaczego tak

Osoba z napadem astmy najlepiej oddycha w pozycji siedzącej z lekkim pochyleniem do przodu, a ratownik pomaga jej przyjąć własny lek wziewny rozszerzający oskrzela i wzywa pomoc, jeśli duszność nie ustępuje. Pozycja bezpieczna kusi, bo jest podstawowym ułożeniem w pierwszej pomocy, ale stosuje się ją u nieprzytomnych, a przytomnemu z dusznością utrudnia oddychanie. Leżenie na plecach nasila duszność, a oddychanie do torebki dotyczy hiperwentylacji, nie astmy.

Dlaczego tak

U dorosłych resuscytację zaczyna się od 30 uciśnięć klatki piersiowej, po których wykonuje się 2 oddechy ratownicze, i powtarza ten cykl do przyjazdu pomocy lub podłączenia AED. Pięć oddechów na początku kusi, bo występuje w wytycznych, ale dotyczy resuscytacji dzieci i osób po utonięciu, u których przyczyną zatrzymania krążenia jest zwykle niedotlenienie. Stosunek 15:2 dotyczy dzieci, a rozpoczynanie od oddechów to dawne, nieaktualne zalecenie.

Dlaczego tak

Normy europejskie wprowadza się do zbioru Polskich Norm albo przez tłumaczenie, albo metodą uznania — wtedy PN ma polską stronę tytułową, a treść pozostaje w języku oryginału, najczęściej angielskim. Projekt normy kusi, bo również bywa dostępny tylko po angielsku, ale miałby oznaczenie prPN i nie byłby sprzedawany jako obowiązująca PN-EN. Wycofanie normy nie zmienia jej języka, a oznaczenie EN wskazuje na normę europejską, nie na ISO.

Dlaczego tak

Szynoprzewód prowadzi się wzdłuż hali, a odbiorniki przyłącza przez skrzynki odgałęźne wpinane w dowolnym miejscu trasy, co pozwala szybko zmieniać rozmieszczenie maszyn bez przebudowy instalacji. Budynki zabytkowe kuszą, bo tam również unika się kucia ścian, ale szynoprzewody są dużymi, natynkowymi elementami do zasilania odbiorników siłowych i oświetlenia hal, a nie montuje się ich pod tynkiem. W mieszkaniach i strefach mokrych łazienek takich instalacji się nie stosuje.

Dlaczego tak

W układzie IT punkt neutralny jest izolowany od ziemi, więc po pierwszym zwarciu doziemnym napięcie pozostałych faz względem ziemi wzrasta do wartości międzyprzewodowej, a drugie zwarcie w innej fazie jest już zwarciem podwójnym. Dlatego stosuje się urządzenia do ciągłej kontroli stanu izolacji i jak najszybciej usuwa pierwsze uszkodzenie. Natychmiastowe zadziałanie zabezpieczeń kusi, bo tak jest w układzie TN, ale w IT pierwsze zwarcie wyłączenia nie wymaga, a funkcja PEN występuje w układzie TN-C.

Dlaczego tak

Według sposobu montażu wyróżnia się oprawy zwieszakowe, zawieszane na linkach, rurkach lub łańcuchach poniżej sufitu, oprawy przysufitowe, mocowane bezpośrednio do stropu, wpuszczane, wbudowywane w sufit podwieszany, oraz przyścienne. Oprawy przysufitowe kuszą, bo również są montowane do sufitu, ale ich korpus przylega do stropu, a nie wisi w pewnej odległości od niego. Oprawy wpuszczane chowa się w suficie, a przyścienne, np. kinkiety, mocuje się na ścianie.

Dlaczego tak

W numeracji styków pomocniczych pierwsza cyfra oznacza kolejny numer styku, a druga jego rodzaj: końcówki 1–2 oznaczają styk rozwierny, a 3–4 styk zwierny, więc 21–22 to drugi styk pomocniczy, rozwierny. Styk zwierny kusi, bo w układzie podtrzymania najczęściej opisuje się styk pomocniczy, ale miałby zaciski 23–24, jak typowe 13–14. Styki główne numeruje się 1–2, 3–4, 5–6, a styki zwłoczne przekaźników czasowych mają końcówki 5–6 i 7–8.

Dlaczego tak

Schemat montażowy pokazuje rzeczywiste położenie elementów instalacji, dlatego najpierw nanosi się na plan pomieszczenia rozmieszczenie puszek, osprzętu i opraw, a następnie łączące je trasy przewodów, przy których zaznacza się liczbę żył. Wpisanie liczby żył przed rozmieszczeniem osprzętu kusi, bo jest typowym elementem schematu montażowego, ale liczba żył zależy od tego, które elementy łączy dana trasa. Przepisany schemat ideowy nie pokazuje tras, a połączenia w puszkach rysuje się dopiero po wyznaczeniu tras.

Dlaczego tak

Po rozdzieleniu przewodu PEN na PE i N przewodów tych nie wolno ponownie ze sobą łączyć, bo prąd roboczy zaczyna płynąć także przewodem ochronnym i częściami przewodzącymi, a wyłączniki różnicowoprądowe działają błędnie. Odpowiedź o poprawie ochrony kusi, bo połączenie z PE kojarzy się z bezpieczeństwem, ale w rzeczywistości obciąża przewód ochronny prądem roboczym i może przenosić napięcie na obudowy. Brak RCD nie usuwa tego błędu, a potencjały N i PE pod obciążeniem nie są jednakowe.

Dlaczego tak

Instalację w rurkach wykonuje się właśnie po to, aby przewody można było wymienić bez kucia: stary przewód wyciąga się, a nowy wciąga razem z nim albo za pomocą pilota. Połączenie złączką wewnątrz rurki kusi, bo jest szybkie, ale połączenia muszą być dostępne w puszkach, a taśma w rurce nie zapewnia trwałej izolacji. Kucie ścian jest zbędne, a pozostawienie w rurce przewodu z uszkodzoną izolacją pod napięciem jest niebezpieczne.

Dlaczego tak

Wyłącznik różnicowoprądowy nie powinien zadziałać przy prądzie mniejszym niż 0,5·IΔn i musi zadziałać najpóźniej przy IΔn, więc dla 30 mA prawidłowy prąd zadziałania mieści się w przedziale 15–30 mA, a 22 mA spełnia ten warunek. Odpowiedź o zadziałaniu dokładnie przy 30 mA kusi, bo to wartość z tabliczki, ale IΔn jest górną granicą, a nie wymaganym punktem zadziałania. Zadziałanie poniżej 15 mA oznaczałoby zbyt czuły aparat, który wyłączałby obwód przez prądy upływu.

Dlaczego tak

Silnik synchroniczny nie wytwarza momentu rozruchowego przy prędkości bliskiej zeru, dlatego klatka w nabiegunnikach pozwala mu ruszyć jak silnik asynchroniczny, a w czasie pracy tłumi kołysania wirnika przy zmianach obciążenia. Wytwarzanie pola wirnika kusi, bo jest główną funkcją wirnika, ale odpowiada za nie uzwojenie wzbudzenia zasilane prądem stałym. Komutacja dotyczy maszyn prądu stałego, a klatka nie jest elementem układu chłodzenia.

Dlaczego tak

Urządzenia III klasy ochronności są przeznaczone do zasilania napięciem bardzo niskim bezpiecznym SELV, np. z transformatora bezpieczeństwa, i nie mają zacisku ochronnego, bo ochronę zapewnia samo niskie napięcie. Klasa II kusi, bo urządzenia tej klasy również nie mają zacisku ochronnego, ale są zasilane napięciem sieciowym, a ochronę zapewnia w nich izolacja podwójna lub wzmocniona. Klasa I wymaga przyłączenia przewodu PE, a klasa 0 ma tylko izolację podstawową.

Dlaczego tak

Straty na prądy wirowe rosną z kwadratem częstotliwości, dlatego przy dziesiątkach kiloherców rdzeń musi mieć bardzo dużą rezystywność, a ferryty są w praktyce izolatorami, w których prądy wirowe prawie nie płyną. Duża indukcja nasycenia kusi, bo jest ważną cechą materiału rdzenia, ale to stal krzemowa ma ją większą od ferrytów i dlatego stosuje się ją przy 50 Hz. Dobra przewodność zwiększałaby straty, a ferryty są kruche.

Dlaczego tak

Przy dużym prądzie zwarciowym pole magnetyczne cewki wyzwalacza elektromagnetycznego wciąga rdzeń, który natychmiast zwalnia zamek wyłącznika, dlatego wyłączenie następuje w ciągu milisekund. Bimetal kusi, bo również odpowiada za wyzwalanie, ale nagrzewa się i wygina powoli, więc działa przy przeciążeniach ze zwłoką. Komora gaszeniowa gasi łuk dopiero po otwarciu styków, a przekładnik sumacyjny jest elementem wyłącznika różnicowoprądowego.

Dlaczego tak

Wyłącznik typu A reaguje na przemienne sinusoidalne prądy różnicowe oraz na prądy pulsujące jednokierunkowe, które pojawiają się przy uszkodzeniach odbiorników z prostownikami, np. pralek czy zasilaczy. Odpowiedź o wyłącznie sinusoidalnych prądach kusi, bo opisuje najprostszy aparat, ale tak działa wyłącznik typu AC. Wykrywanie prądów stałych wygładzonych to cecha typu B, a zwłokę czasową zapewniającą wybiorczość ma wyłącznik selektywny oznaczony literą S.

Dlaczego tak

Poziomica maszynowa ma czułą libellę i pozwala sprawdzić wypoziomowanie płyty fundamentowej i łap silnika z dokładnością do setnych części milimetra na metr. Czujnik zegarowy kusi, bo jest precyzyjnym przyrządem używanym przy montażu maszyn, ale służy do pomiaru bicia i współosiowości wałów, a nie odchylenia od poziomu. Szczelinomierz mierzy szerokość szczelin, a suwmiarka wymiary liniowe, i żaden z nich nie wskazuje poziomu.

Dlaczego tak

Śruby tarczy łożyskowej dokręca się stopniowo i naprzemiennie na krzyż, aby tarcza weszła w gniazdo kadłuba równo, bez przekoszenia łożyska, a po dokręceniu sprawdza się, czy wirnik obraca się lekko i bez ocierania. Dokręcanie kolejno po obwodzie pełnym momentem kusi, bo jest szybsze, ale pierwsze śruby ściągają tarczę jednostronnie i mogą ją przekosić lub zakleszczyć łożysko. Dokręcenie tylko części śrub pozostawia luz, który podczas pracy powoduje drgania.

Dlaczego tak

Liniał lub naciągnięty sznurek przyłożony do czół obu kół pozwala sprawdzić, czy rowki leżą w jednej płaszczyźnie, a wały są równoległe; przesunięcie lub skręcenie kół powoduje szybkie zużycie pasów i obciąża łożyska. Przyleganie pasa do dna rowka kusi, bo też dotyczy prawidłowej pracy przekładni, ale pas klinowy powinien pracować bokami, a jego oparcie na dnie rowka świadczy o zużyciu. Średnice kół wynikają z wymaganego przełożenia i nie muszą być równe.

Dlaczego tak

Wymaganie oznacza, że w obwodzie zasilania musi być aparat, np. wyłącznik nadprądowy lub rozłącznik o odpowiedniej liczbie biegunów, który jednocześnie odłącza wszystkie przewody czynne z odstępem styków co najmniej 3 mm. Wyłącznik jednobiegunowy kusi, bo również ma przerwę styków, ale pozostawia drugi przewód czynny połączony z urządzeniem. Przewodu ochronnego nie wolno rozłączać łącznikami, a przerwanie samego N pozostawia grzałkę pod napięciem fazy.

Dlaczego tak

Cienkie ścianki komór pustaka ceramicznego pękają od udaru, przez co otwór robi się za duży, a kołek nie ma się o co oprzeć; dlatego w pustakach wierci się bez udaru, samym obrotem, i stosuje kołki lub kotwy przeznaczone do materiałów otworowych. Młotowiertarka kusi, bo przyspiesza wiercenie w murze, ale właśnie udar rozbija przegrody pustaka. Młot kujowy nie wierci otworów, a wiertło do drewna nie nadaje się do ceramiki.

Dlaczego tak

Tulejka podwójna jest przeznaczona do zaciśnięcia dwóch żył linkowych jednego przekroju, dzięki czemu oba przewody są równo i pewnie dociśnięte w zacisku. Cynowanie kusi, bo scala druty linki, ale lut pod naciskiem śruby płynie, połączenie się luzuje i nagrzewa, dlatego nie stosuje się go w zaciskach śrubowych. Linka bez tulejki może się rozpleść, a wciśnięcie dwóch żył w tulejkę pojedynczą nie zapewnia prawidłowego zaprasowania.

Dlaczego tak

Przy prawidłowym przyłączeniu między każdą fazą a przewodem neutralnym mierzy się około 230 V, a 400 V występuje tylko między dwiema fazami, więc wynik 400 V między L1 i N oznacza, że na zacisku N jest inna faza. Grzałki przeznaczone na 230 V dostałyby wtedy 400 V i uległyby uszkodzeniu. Odpowiedź o prawidłowym przyłączeniu kusi, bo 400 V jest typowym napięciem sieci trójfazowej, ale dotyczy napięcia międzyprzewodowego, a nie napięcia fazowego.

Dlaczego tak

Czujniki PTC wbudowane w uzwojenie mierzą jego rzeczywistą temperaturę, więc zadziałają także wtedy, gdy przegrzanie wynika z pogorszonego chłodzenia, a prąd silnika się nie zmienia. Przekaźnik termobimetalowy kusi, bo jest typowym zabezpieczeniem przeciążeniowym, ale reaguje na prąd, a nie na temperaturę uzwojeń, i przy zatkanym chłodzeniu nie zadziała. Bezpieczniki chronią przed zwarciami, a wyłącznik różnicowoprądowy przed skutkami doziemień.

Dlaczego tak

Wiertło stopniowe wycina w cienkich ściankach z blachy i tworzyw równy, okrągły otwór o wybranej średnicy bez pęknięć i postrzępionych krawędzi, dlatego jest typowym narzędziem do otworów pod dławnice. Duże wiertło kręte kusi, bo ma właściwą średnicę, ale w cienkim tworzywie zakleszcza się, wyrywa materiał i może pęknąć obudowę, zwłaszcza przy udarze. Wiertło do betonu nie tnie tworzyw, a wybijanie otworu przecinakiem niszczy obudowę.

Dlaczego tak

Wkładki aM mają charakterystykę dostosowaną do silników: przenoszą wielokrotny prąd rozruchowy i zadziałają dopiero przy zwarciu, a ochronę przed przeciążeniem przejmuje przekaźnik termiczny. Wkładka gG o prądzie równym prądowi znamionowemu silnika kusi, bo wydaje się dokładnie dopasowana, ale prąd rozruchowy, kilka razy większy od znamionowego, przepaliłby ją przy każdym rozruchu. Wkładki gR służą do ochrony półprzewodników, a szybkie wkładki gF przepalałyby się przy rozruchu.

Dlaczego tak

Napinacz do opasek kablowych naciąga opaskę z nastawioną siłą, dzięki czemu nie zgniata izolacji przewodów, i obcina ją równo przy zamku, nie pozostawiając ostrej końcówki. Szczypce boczne kuszą, bo powszechnie używa się ich do obcinania opasek, ale pozostawiają ostry fragment, o który można się skaleczyć podczas serwisu, a siłę naciągu przy ręcznym zaciąganiu trudno kontrolować. Praska do tulejek służy do zaprasowywania końcówek żył, a nożyczki nie napinają opasek.

Dlaczego tak

Przekaźnik termiczny ma styk rozwierny 95–96, który przerywa obwód cewki stycznika, oraz styk zwierny 97–98, który zamyka się po zadziałaniu przekaźnika i służy do sygnalizacji przeciążenia. Styk 95–96 kusi, bo właśnie on reaguje na przeciążenie, ale jest rozwierny, więc lampka połączona przez niego świeciłaby w czasie normalnej pracy i gasła po zadziałaniu. Styki 13–14 i 21–22 stycznika sygnalizują jego załączenie lub wyłączenie, a nie przeciążenie silnika.

Dlaczego tak

Przekrój przewodu dobiera projektant z uwagi na obciążalność, spadek napięcia i skutki zwarć, więc odstępstwo od dokumentacji jest niezgodnością, którą usuwa się przez wymianę przewodu albo formalne uzgodnienie zmiany po sprawdzeniu obliczeń. Zmniejszenie nastawy przekaźnika termicznego kusi, bo wydaje się chronić cieńszy przewód, ale nastawa poniżej prądu silnika powodowałaby jego wyłączanie, a samowolna zmiana nie jest udokumentowana. Akceptacja bez sprawdzenia i poprawianie dokumentacji pod wykonanie są błędem.

Dlaczego tak

Obcy wentylator stosuje się w napędach regulowanych, bo przy małej prędkości wentylator osadzony na wale silnika prawie nie chłodzi, dlatego musi on pracować zawsze, gdy pracuje silnik, a najczęściej jest zblokowany tak, by silnik mógł ruszyć dopiero po jego załączeniu. Pominięcie wentylatora przy małej prędkości kusi, bo silnik pobiera wtedy mniejszą moc, ale właśnie wtedy chłodzenie własne jest najsłabsze. Załączanie wentylatora dopiero po nagrzaniu lub przy pełnej prędkości grozi przegrzaniem uzwojeń.

Dlaczego tak

Nagrzewnica kanałowa bez przepływu powietrza bardzo szybko się przegrzewa, dlatego układ sterowania musi blokować załączenie grzałek przy niepracującym wentylatorze, a ogranicznik temperatury musi być podłączony i sprawny. Załączenie grzałek przed wentylatorem kusi, bo wydaje się, że przyspieszy dostarczenie ciepłego powietrza, ale grozi przegrzaniem i pożarem. Wentylator powinien też pracować z wybiegiem po wyłączeniu grzałek, aby odebrać ciepło, a mostkowanie termika jest niedopuszczalne.

Dlaczego tak

Energia potrzebna do ogrzania wody wynosi Q = m·c·ΔT = 80 kg · 4,19 kJ/(kg·K) · 50 K ≈ 16 760 kJ, czyli 16 760 / 3600 ≈ 4,66 kWh, a przy mocy 2 kW czas nagrzewania t = 4,66 / 2 ≈ 2,3 h. Wynik 4,7 h kusi, bo jest liczbowo równy energii w kWh, ale pomija podzielenie jej przez moc grzałki. Wynik 9,3 h powstaje przy pomnożeniu energii przez moc, a 1,2 h przy przyjęciu połowy przyrostu temperatury.

Dlaczego tak

Pęknięte pręty klatki powodują niesymetrię wirnika, przez co prąd stojana pulsuje z częstotliwością związaną z poślizgiem, moment maleje, a silnik pracuje z większym poślizgiem. Zwarcie zwojowe kusi, bo także jest uszkodzeniem elektrycznym zmieniającym prąd, ale objawia się miejscowym przegrzaniem i stałą asymetrią prądów fazowych, a nie rytmicznym wahaniem. Zużyte łożysko daje hałas i drgania, a zbyt wysokie napięcie zwiększa prąd jałowy bez pulsacji.

Dlaczego tak

Przekaźnik termiczny nastawia się na prąd znamionowy silnika, więc jego zakres nastaw musi obejmować wartość 7,6 A, a spełnia to tylko zakres 5,5–8 A. Zakres 9–13 A kusi, bo przekaźnik „z zapasem” wydaje się bezpieczniejszy, ale najmniejsza nastawa 9 A jest większa od prądu znamionowego, więc silnik byłby niedostatecznie chroniony przed przeciążeniem. Zakres 4–6 A nie pozwala nastawić 7,6 A i powodowałby zbędne wyłączenia, a 12–18 A jest zdecydowanie za duży.

Dlaczego tak

Pirometr mierzy temperaturę na podstawie promieniowania podczerwonego emitowanego przez powierzchnię, dzięki czemu można bezpiecznie sprawdzić temperaturę łożysk i kadłuba pracującego silnika z pewnej odległości. Tachometr kusi, bo również bywa przyrządem bezdotykowym używanym przy pracującej maszynie, ale mierzy prędkość obrotową, a nie temperaturę. Higrometr mierzy wilgotność powietrza, a luksomierz natężenie oświetlenia.

Dlaczego tak

Grzałka jest wkręcona w zbiornik poniżej poziomu wody, dlatego przed jej wykręceniem zamyka się dopływ zimnej wody, zapowietrza zbiornik przez otwarcie kranu ciepłej wody i spuszcza wodę zaworem spustowym. Odpowiedź o zamkniętym zaworze kusi, bo zamknięcie dopływu rzeczywiście zatrzymuje uzupełnianie wody, ale woda z samego zbiornika i tak wyleje się przez otwór po grzałce. Podgrzewanie wody przy pracy przy grzałce jest niebezpieczne, a wymiana przy pełnym zbiorniku zalewa pomieszczenie.